Frankrijk wijzigt zijn grondwet aanzienlijk

Met één stem meer dan de benodigde meerderheid van zestig procent, heeft het Franse congres gisteren ingestemd met een ‘modernisering’ van de Franse democratie.

Het parlement krijgt meer invloed en de macht van de president wordt ingeperkt. Voor uitbreidingen van de Europese Unie blijven referenda nodig, behalve wanneer het parlement de president vraagt die te vermijden.

De hervorming van de grondwet is een overwinning voor president Sarkozy. Hoewel hij erop hamerde dat veel van de voorgestelde aanpassingen al jaren werden bepleit door de socialisten, kreeg hij geen steun van de linkse oppositie. In het congres stemden uiteindelijk 539 afgevaardigden voor en 357 tegen.

Sarkozy had de grondwetswijziging vorig jaar in gang gezet om naar eigen zeggen af te maken wat in 2001 begonnen was toen de zittingstermijn van de president van zeven naar vijf jaar werd teruggebracht. Die grondwetswijziging vroeg om nieuwe verhoudingen tussen uitvoerende macht en parlement, dat ook eens in de vijf jaar wordt gekozen.

Nu krijgt het parlement meer mogelijkheden om de regering te controleren. Zo heeft de Assemblée Nationale voortaan de bevoegdheid om de helft van zijn agenda vast te stellen. Tot nu toe bepaalde de Franse regering deze geheel. Dat was uitzonderlijk in Europa. Ook mag de regering voortaan niet meer dan één keer per parlementair jaar de volksvertegenwoordiging buitenspel zetten. Tot nu wendden regeringen deze ‘noodprocedure’ geregeld aan voor omstreden hervormingen.

De president, die tot nu toe eindeloos herkozen kon worden, mag voortaan maximaal twee mandaten vervullen. Verder krijgt hij het recht af en toe het congres toe te spreken, zonder debat. Sarkozy zal zo als eerste Franse president sinds 1873 in het parlement kunnen verschijnen.

Volgens grondwetsdeskundigen gaat het om de meest ingrijpende aanpassing in de grondwet sinds in 1958 het huidige staatsbestel, de Vijfde Republiek, werd ingevoerd.