Het graf van de Ratu Adil

Het graf van de in 1987 overleden kapitein Westerling ligt er keurig en sereen bij. Deze in de Nederlandse historie omstreden figuur pleegde oorlogsmisdaden, was operazanger en antiquair.

Op de Nieuwe Ooster Begraafplaats in Amsterdam liggen twee Nederlandse KNIL-militairen die vaak zijn beschuldigd van oorlogsmisdaden in Indonesië: generaal Van Heutsz, bijgenaamd de slachter van Atjeh en kapitein Raymond Westerling, de slager van Celebes. De rustplaats van Van Heutsz is tijdelijk voor restauratie verwijderd, het minder bekende graf van Westerling is er wel.

Navraag bij de receptioniste levert niet direct informatie op over de precieze ligging van het graf. Ze weet niet wie Westerling was of wat hij deed. Na enig speurwerk lukt het haar de locatie te traceren.

Het goed verzorgde graf bevindt zich in vak 31, op korte afstand van de graftombe van de zigeunerfamilie Petalo. Tussen fraaie bomen en grasperken ligt de voormalige kapitein van het Korps Speciale Troepen (KST).

Een idyllischer omgeving kan men zich niet wensen voor een graf. Opmerkelijk voor iemand die regelmatig beticht wordt van genocide in het Indonesië van vlak na de Tweede Wereldoorlog.

Volgens Indonesische bronnen zouden er onder Westerlings leiding 45.000 mensen zijn vermoord. Nederlandse schattingen houden het op meer dan 4.000 slachtoffers. Westerlings KST-korps was een Nederlandse ‘anti-terreur’ eenheid die de jacht inzette op guerrillastrijders en de vrede op Celebes moest zien te herstellen. Dat lukte goed en de rust keerde binnen drie maanden terug. Westerling gebruikte echter zulke harde en grove methodes dat zelfs de legerleiding er van schrok. Vooral de standrechtelijke executies zonder proces van talloze Indonesiërs deden de Nederlandse overheid huiveren. Westerling werd daarom uit zijn functie ontheven.

HP/De Tijd nomineerde hem jaren later samen met verschillende andere dubieuze landgenoten voor de titel van ‘Ergste Nederlander’, maar uiteindelijk haalde hij de top-20 niet. Winnaar werd de moordenaar van Pim Fortuyn, Volkert van der G.

Hoewel Indonesië in het verleden herhaaldelijk om Westerlings uitlevering vroeg, ging Nederland daar nooit op in. Westerling werd nooit veroordeeld voor zijn daden. Uiteindelijk keerde hij terug naar Nederland en vestigde zich in Amsterdam.

De voormalige legerkapitein had de grootst mogelijke moeite om zijn draai te vinden in de burgermaatschappij. Hij werd antiquair, handelde in oude Indonesische boeken, werd drukker, fabrikant van tuinstoelen en was operazanger. Voor die laatste carrière kreeg hij zelfs nog subsidie van het ministerie van Onderwijs.

In 1958 debuteerde hij in het Concordia gebouw in Breda als tenor in de opera Tosca van Puccini. Hoewel critici zeiden dat hij talent en aanleg had, vonden ze zijn uitvoering niet goed. Vrij Nederland schreef dat hij „beter met het mes dan met zijn stem overweg kon.” Daarmee was zijn zangcarrière over. Er kwamen geen aanvragen meer voor nieuwe concerten.

In 1987 stierf hij na een veelbewogen maar kleurrijk leven in Purmerend. Bij zijn groots opgezette begrafenis was veel publiek aanwezig. Vandaag de dag ziet zijn fraaie marmeren graf er nog steeds keurig verzorgd uit. Op de steentjes die de groeve bedekken staan plantjes, twee kaarsjes en een bloembak.

De laatste alinea op zijn grafschrift luidt: Rakjat Memberi Beliau

Gelar Ratu Adil

Rechtvaardige Vorst

Deze alinea verwijst naar een Javaanse legende over een mythische vorst uit Istanbul die de kleine inlander zou bevrijden van buitenlandse overheersing. Op grond van deze legende riep Westerling zichzelf uit tot Ratu Adil: De Rechtvaardige Vorst. Indonesiërs spraken hem soms ook aan met die titel. Met zijn eigen privéleger streed hij – na zijn ontslag – in naam van dit bevrijdingsideaal voor autonomie van de deelstaat Pasoendan. Hij pleegde een staatsgreep die mislukte door gebrek aan steun.

In zijn memoires vraagt hij zich af of hij misschien echt de Rechtvaardige Vorst is waarnaar de bevolking zo snakte. Zijn bijnaam luidde immers niet voor niks ‘De Turk’. Bovendien heerste hij net als de Javaanse vorst uit de legende over leven en dood en werd geboren in Istanbul.