De hemel bestoken voor frisse lucht

De laatste weken voor de Olympische Spelen doet Peking er alles aan de lucht stofvrij te krijgen. Volgens de bewoners regent het deze zomer opvallend vaak, vooral ’s nachts.

Terwijl de olympische klok de laatste dagen wegtikt, verandert Peking razendsnel in een aangeharkt, opgeruimd maar zwaar bewaakt olympisch park. De straten zijn schoongeveegd, de stad is opgefleurd met bloembakken, groenstroken en alle mogelijke perkjes in de vorm van de olympische ringen.

In een ultieme poging de lucht stofvrij te maken zijn afgelopen weekeinde de laatste bouwplaatsen weggemoffeld achter kleurige wanden van golfplaat of witte muren. Bouwmaterialen zijn afgedekt met fleurige dekzeilen.

Ook de provincie helpt mee. In de kustplaats Tianjin sluiten veertig fabrieken de poorten. In Tangshan, een sterk vervuild industriegebied in de provincie Hebei, leggen driehonderd fabrieken de productie stil.

Ook de 3,3 miljoen automobilisten op de wegen van Peking zijn aangepakt. Auto’s met even en oneven nummerborden mogen nu alleen nog bij toerbeurt de weg op. Om hen een handje te helpen zijn zaterdag de nieuwe olympische metrolijnen 8 en 10 geopend. Duizenden agenten controleren of de autobezitters de regels niet overtreden. Overheidskantoren openen een uur later. Veel bedrijven laten hun werknemers carpoolen.

Reclameontwerper Li Hai (35) werkt de komende maanden thuis. Hij staat met zijn zoontje te wachten op lijn 10. Ze gaan een kijkje nemen bij het Vogelnest op de Olympic Green. „Ik heb een auto met een oneven nummerbord, dus ik mag vandaag niet rijden. Ik vind het natuurlijk niet prettig, want het openbaar vervoer in Peking is vreselijk slecht geregeld. Toch denk ik dat Peking leefbaarder wordt, omdat nu eindelijk de files worden opgelost. Of de smog ook zal verdwijnen? Ik denk dat het een beetje helpt, maar voordat Peking een schone stad is, zijn we zes jaar verder”, zegt Li.

Aan de bereidwilligheid van het gemeentebestuur en de inwoners van Peking zal het niet liggen. De luchtkwaliteit lijkt enigszins te verbeteren, maar de lucht boven het Tiananmenplein biedt nog steeds geen hemelse aanblik. Een grauwe deken van smog hing loom boven het regeringscentrum Zhongnanhai, aan de zij-ingang van de Verboden Stad, waar straks honderden atleten aan de start verschijnen voor de marathon.

Precies op die plek testte de BBC vorige week nog de luchtkwaliteit. Het resultaat was beroerd; op drie van de zeven dagen overschreed de geteste lucht vijf maal de toegestane waarden van de WHO. Op de andere dagen voldeed de luchtkwaliteit net aan de WHO-standaard, hoewel die voor China nog altijd ver boven de waarden ligt die de WHO in Europa hanteert.

Toch investeerde Peking al meer dan 13 miljard euro tegen de vervuiling. De emissienormen voor auto’s zijn verlaagd, kolengestookte boilers vervangen, ruim 75.000 dieseltaxi’s van de weg gehaald en tweehonderd fabrieken met zware industrie verplaatst. Sjaak Slanina, Nederlands milieudeskundige aan de universiteit van Peking, is dan ook gematigd positief. „Ideaal zullen de omstandigheden niet zijn, maar door alle maatregelen zal de lucht in ieder geval minder snel verzadigd raken met schadelijke pm10, ozon en fijnstof.” De problemen worden volgens hem vooral veroorzaakt door de ongunstige ligging van Peking. „De stad wordt omringd door bergen. Als er smog hangt dan verdwijnt die pas door een koufront of regen.”

Nu beschikt de Chinese overheid al jaren over de middelen om nepregen te maken, maar voor de Spelen is men verder gegaan. Om het weer te beïnvloeden beschikt Peking over een weersatelliet,164 weerstations, 22 vaste lanceerinrichtingen, dertig stuks mobiel afweergeschut en een onbekend aantal vliegtuigen voor het maken van regen. Door hemelbombardementen met zilveriodine willen de autoriteiten in de late avond en nacht de schadelijke deeltjes uit de lucht regenen. Die bombardementen lijken al te zijn begonnen. Het regende de afgelopen maand uitzonderlijk vaak en veel, vooral ’s nachts en in de ochtend. De inwoners van Peking verbaasden zich over de ongewone julibuien. „Het regent dit jaar wel erg vaak en steeds op gezette tijden. Ik weet zeker dat de regen nep is”, zegt accountant Zhang Ying.

De buien mogen dan helpen tegen schadelijke stoffen in de lucht, ze mogen de olympische evenementen ook weer niet bederven. Slanina zet vraagtekens bij de regenmaakmethode. „De Chinezen beloven te veel. Zware regenwolken kun je niet kapot schieten. Wolken maken kan niet en je kunt ze ook niet met grote precisie laten uitregenen”, zegt hij. Daar komt nog bij dat ook een heldere hemel niet per se ozonvrij is. Nepregen of niet, de inwoners van Peking konden de afgelopen weken gemiddeld slechts drie dagen per week genieten van een blauwe lucht.

Het Internationaal Olympisch Comité zei vorige maand bij monde van woordvoerster Gisella Davis dat de wedstrijden van duursporters uitgesteld kunnen worden als de luchtkwaliteit onvoldoende is. Om niet te lang te worden blootgesteld aan de vieze lucht verkiezen veel sporters elders in Azië te acclimatiseren. Enekele atleten, onder wie de Ethiopiër Haile Gebrselassie, hebben besloten helemaal niet aan de start te verschijnen.