Wilt u dit lezen 4

Als oud-hersenonderzoeker volg ik de laatste bevindingen over hersenen en bewustzijn met intense belangstelling. In de Wetenschapsbijlage stond hierover een uitgebreid stuk van Niki Korteweg (`Wilt u dit lezen`, W&O, 5 juli). De hoofdboodschap was dat de hersenen en zenuwcellen hun werk doen, en dat het bewustzijn een trage en onmachtige observator is van deze hersenprocessen. Is dat zo?

Kunnen we één onomstreden voorbeeld geven dat mentale (bewuste) processen invloed hebben op de werking van zenuwcellen? Ik denk het wel. `Het neerschrijven of uitspreken van `Ik ben me bewust van ...` is een fysieke gebeurtenis waarvan een mentale gebeurtenis een oorzaak is; het filosofische standpunt dat mentale processen geen oorzaak zijn van fysieke processen, lijkt onjuist.` (Dit was een stelling bij mijn proefschrift in 1980.)

Ik heb nog geen voorbeelden gezien waardoor deze uitspraak werd ontkracht. Hoe mentale processen een oorzaak zijn van fysieke processen, weten we niet en kunnen we niet weten. Immers met causaal verklaren bedoelen we natuurwetenschappelijk verklaren. En dat kan hier niet, want de natuurwetenschap gaat niet over mentale processen.