Nieuws vanaf de rubberplantage

Hoe maak je een reportage over een vervuilende fabriek als die baas van de zender is?

Zes journalisten reisden af naar landen zonder vrije pers en leerden hoe dat gaat.

Ze zou zich wel twee keer bedenken, zegt Radio1-journalist Lucella Carasso, voordat ze een collega uit Liberia een programma in Hilversum zou laten presenteren. Toch gebeurde dat omgekeerd wel: een week lang werkte Carasso als verslaggever, presentator en nieuwslezer bij het Liberiaanse radiostation ‘Peace FM’. „Ze hebben me behoorlijk aan het werk gezet”, vertelt Carasso, inmiddels ruim een maand terug in Nederland. Vanavond zijn haar belevenissen te zien in de eerste aflevering van Nieuwsllink.

In de nieuwe realityserie van omroep Llink gaan zes Nederlandse journalisten aan de slag bij tv-stations, krantenredacties en radiozenders in niet-westerse landen. Eindredacteur Kay Mastenbroek stelde een lijst samen van landen waarin journalistiek bedrijven lastig is. Hij zocht er passende journalisten bij: „Het moest vuurwerk opleveren”, verklaart hij. Liefst had hij Opzij-hoofdredacteur Margriet van der Linden in het anti-feministische Iran gezien – dat ging niet door, en had hij Trouw-columnist Ephimenco in Marokko gepland – maar die had geen tijd.

Carasso bezocht een klein radiostation in het Afrikaanse Liberia, vlakbij de hoofdstad Monrovia: Peace FM. De zender is gevestigd op het terrein van de grootste rubberplantage ter wereld, eigendom van autobandenfabriek Firestone. Ze vraagt zich af hoe het de redactie lukt om onafhankelijk verslag te doen, nu het station afhankelijk is van de stroomvoorziening van Firestone.

„Mag ik alles vragen?” informeert ze bij netmanager Emmanuel, voorafgaand aan een interview met de Fireston-directeur. Emmanuel haalt z’n schouders op en zegt „no problem”. Hij zegt het vaker, maar of het werkelijk zo is wordt niet duidelijk. Carasso maakt reportages over politieke discussies op de markt, over het politiebureau (dat een door Nederland gedoneerde, gedeukte pick-uptruck bezit) en interviewt betrokkenen over de sterk door Firestone-chemicaliën vervuilde rivier.

Of dat laatste onderwerp werd uitgezonden op Peace FM, is ook voor Carasso nog steeds onduidelijk – wel drong Emmanuel erop aan dat de camera’s van Llink meegingen op reportage. „Ze wilden echt een noodkreet de wereld insturen via Llink”, zegt Carasso. „Dat is slim, maar was eigenlijk niet de bedoeling.”

Uitgangspunt voor de serie was om Nederlandse journalisten te laten ervaren hoe er valt te werken als persvrijheid niet vanzelfsprekend is. „Écht meewerken dus”, zegt eindredacteur Mastenbroek, „we wilden geen afstandelijk onderzoek, of voordoen hoe het moet.” Mastenbroek zegt dat hij onder de indruk was hoe de lokale journalisten hun vak uitoefenen binnen de marges van wat mogelijk is. „Kijk naar de baas van Peace FM, hij probeert bij ons publiciteit te genereren voor zijn onderwerpen.”

De verschillen tussen de Hilversumse en de Liberiaanse redactie waren op bepaalde vlakken groot, maar op veel ook niet, merkte Carasso. De medewerkers bleken gedreven journalisten, die zo objectief mogelijk proberen te berichten. De inhoud van de programma’s verschilde wel: op Peace FM wordt een programma van 50 minuten uitgezonden over wat je moet dan als je verkracht bent. En bij een groot ongeluk in Monrovia bleek er geen geld voor brandstof, om erheen te rijden. „Dat zou hier ondenkbaar zijn”. De kleine redactie van Peace FM verschilde technisch weer weinig van die in Hilversum: de meeste apparatuur van Peace FM is er gekomen met hulp van RNTC, het opleidingscentrum van de Wereldomroep.

Carasso heeft zelf ook wat opgestoken van haar verblijf in Liberia. „Het gaat allemaal net iets meer ontspannen daar. Een programma begon twintig minuten te laat, maar dat geeft allemaal niet. Nu denk ik ook wel eens, ik ga me niet laten meesleuren in de stress van wegtikkende secondes. Het gaat erom dat we een mooi programma maken.”

Bekijk de eerste aflevering van Nieuwsllink vanavond op Ned.2, 21.20-22.00u. Lees het dagboek van Lucella Carasso en beluister de radiouitzending via www.llink.nl/nieuwsllink