Epo wisselt telkens van gedaante

Dopingcontroleurs krijgen te maken met steeds weer nieuwe vormen van bloeddoping. Wielrenner Riccardo Ricco probeerde het met Mircera.

De dopingzaak van de Italiaanse wielrenner Riccardo Ricco in de Tour heeft een nieuwe vorm van doping in de schijnwerpers gezet.

Ricco werd betrapt op het gebruik van Mircera, een variant van epo die pas sinds vorig jaar op de markt is. Het is geen betere doping dan andere epo. En het is evenmin veiliger. Maar het is wel nieuw, en daarom wordt het gebruikt door sporters. Net als andere epo’s zorgt Mircera dat het lichaam meer rode bloedcellen aanmaakt, die zuurstof vervoeren. Een aanzienlijk voordeel voor topsporters.

Mircera, voluit methoxypolyethyleenglycol-epoëtine-bèta, is zogeheten ‘derde generatie-epo’. Sinds twintig jaar geleden het eerste epo het licht zag, werden de epo-injecties steeds handiger. Mircera hoeft maar één of twee keer per maand toegediend te worden.

Het aantonen van epo heeft heel was hoofdbrekens gekost: het duurde tien jaar voor er een bruikbare dopingtest beschikbaar kwam, omdat het medicijn epo sprekend op menseigen epo lijkt. Behalve het ‘klassieke’ epo zijn er varianten als Aranesp, waar onder andere in 2002 tijdens de Olympische Winterspelen de Spaanse langlaufer Johann Müelegg op werd betrapt, en Dynepo, waarvan de Franse krant L’Equipe in september 2007 berichtte dat het was gevonden in de urine van onder anderen wielrenner Rasmussen.

Is Mircera, ook bekend als CERA, moeilijker op te sporen dan andere epo? Omdat er de laatste jaren zo veel nieuwe epo-achtige medicijnen op de markt zijn gekomen, verzuchtten deskundigen soms dat de controle ‘zeer moeilijk, zo niet hopeloos’ is geworden. Maar Herman Ram, directeur van de Nederlandse Dopingautoriteit, bestrijdt dat. „Sinds de huidige test in 2004 is gevalideerd, is het principe overeind gebleven.”

„Bij moderne epo’s was het probleem dat ze niet in dierlijk, maar menselijk weefsel worden gekweekt”, zegt Ram. „Zo leken ze nog meer op natuurlijk epo. Dat was even schrikken. Maar inmiddels zijn de testen verfijnd.”

Het vinden van Mircera in de urine is waarschijnlijk juist gemakkelijker dan andere epo’s. Mircera is een klassieke epo met een lange chemische ‘staart’. Niet alleen het epo, maar ook de staart komt in de urine terecht. Ram: „Ik heb begrepen dat het dopinglaboratorium in Lausanne op die manier Mircera aantoont.”

Er zijn echter alweer modernere epo-achtige medicijnen op komst. De werelddopingorganisatie WADA betitelde vorig jaar in een perspresentatie Mircera nog als ‘tweede generatie’. De échte derde generatie, vond WADA, zijn epo-nabootsende middelen als het nog experimentele Hematide – onthoud die naam.

Tour de France: pagina 9