De democratie werkt

Klimaatondernemer Ouwejan schrok van plotseling verdwijnende bijenvolken.

Hij schreef de Kamer en kreeg een hoorzitting

Het is niet makkelijk om door te dringen tot politici, is de ervaring van Hans Ouwejan. „Kamerleden krijgen gemiddeld 200 mails per dag. De meeste worden dus niet gelezen. Wat ‘hot’ is, wordt geselecteerd.” Dat de commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van de Tweede Kamer op 11 juni een bijeenkomst organiseerde over de bijensterfte was te danken aan Ouwejan.

Het begon met een berichtje dat op 11 februari dit jaar binnenkwam in zijn e-mail. Er was paniek uitgebroken onder imkers in Kennemerland omdat driekwart van de bijenvolken daar de winter niet had overleefd. In het bericht voorspelde de Belgische bijendeskundige hoogleraar Frans Jacobs dat „grote bijensterfte economisch een probleem kan worden erger dan de opwarming van de aarde”.

Ouwejan: „Dat is dus uitermate ernstig. Ik schrok me wezenloos.” Hij startte drie jaar geleden het bedrijfje Klimaat Innovatie Platform. „Hier moet wat aan gebeuren, dacht ik. En ik schreef meteen een brief aan de Tweede Kamer.”

Zijn brief leidde uiteindelijk tot een hoorzitting in de Tweede Kamer. Behalve Ouwejan spraken daar bezorgde imkers en een Wageningse bijenspecialist. Ouwejan: „Ja, is het niet geweldig? De democratie werkt!”

Tweede Kamerlid Hugo Polderman (SP) herinnert zich die brief van Ouwejan nog goed. „Ja, ik had toevallig ook net gesproken met een imker die zich grote zorgen maakte”, zegt het Kamerlid. Hij vertelt dat hij via de Kamercommissie minister Verburg (Landbouw, CDA) een reactie vroeg. „De reactie van minister Verburg was nogal afhoudend. Geen paniek, niks aan de hand. Maar ik wilde er het fijne van weten en organiseerde daarom een gesprek met de bijenwereld.”

Bij het gesprek waren vijf Kamerleden aanwezig. Ze wilden veel weten over de omvang van het probleem. Over oorzaken en oplossingen.

Ouwejan weet ook nog dat Polderman na afloop van de bijeenkomst aan hem vroeg of het „enigszins bevredigend” was verlopen. „In wezen is het natuurlijk goed dat je in ons systeem door het schrijven van een brief gehoor kunt krijgen bij de Tweede Kamer”, zegt Ouwejan.

Maar hij is er verder niet gerust op. Volgens Ouwejan beseft geen van de politieke partijen in de Tweede Kamer voldoende de omvang van het probleem dat de mensheid boven het hoofd hangt. „Ze zijn hier met dagelijkse onderwerpjes bezig. Het probleem van de klimaatverandering vraagt om radicale oplossingen.”

Ouwejan is ervan overtuigd dat massale bijensterfte samenhangt met klimaatverandering. „Vorig jaar ging het om massale sterfte van bijenvolken in twintig Amerikaanse staten. In Europa is het ook aan de hand.”

Berichten over massale verdwijning van bijenvolken duiken sinds een jaar of twintig regelmatig op. Er wordt gesproken van de „mysterieuze verdwijnziekte” of wat dramatischer: de Colony Collapse Disorder. Vaak duikt ook een uitspraak op die wordt toegeschreven aan Albert Einstein: „Mocht de bij uitsterven, dan heeft de mens nog slechts vier jaar te leven. Zonder bijen geen bestuiving. Geen bestuiving, geen dieren. Geen dieren, geen mensen.”

Ouwejan denkt dat dit zwarte scenario reëel is. „We moeten als de wiedeweerga van die fossiele brandstoffen af. We moeten naar zonne-energie, windenergie, bodemenergie, waterkracht. En we moeten op een milieuvriendelijke manier leren leven. Dus we moeten de ecologische wetmatigheden die de aarde regeren, leren kennen en ons daaraan onderwerpen. Anders gaat er van alles mis.”

De minister heeft geschreven dat er geen reden is tot paniek. Daar moet Ouwejan om lachen. „Nee, maar ernstige bezorgdheid is wel op zijn plaats. Er moet binnen drie maanden een rapport liggen over de oorzaken en oplossingen.”

Een onderzoek zou volgens hem internationaal moeten worden opgezet, samen met Amerikanen. Wat is de oorzaak? De varroamijt? Een diertje dat afkomstig is uit de tropen en nu larven infecteert. Waarom is die dan nu in het Westen? Is het een micro-organisme dat wordt overgebracht door die mijt? Waarom gebeurt dit nu?

„Je moet steeds die waarom-vragen blijven stellen, anders blijf je steken aan de oppervlakte”, zegt Ouwejan. Hij sluit bijvoorbeeld ook niet uit, wat velen denken, dat het navigatiesysteem van bijen gestoord wordt door de straling van mobiel telefoonverkeer waardoor zij eenvoudig de weg kwijt raken.

De politiek zou, zo denkt Ouwejan, eigenlijk met spoed een vergadering moeten beleggen over de houdbaarheid van de uitgangspunten van de samenleving. „Wijffels, de informateur van dit kabinet, heeft al lang geleden gesproken over de grenzen aan de groei.”

Ouwejan heeft zijn opvattingen opgeschreven en gestuurd naar de gemeente Den Haag, de Tweede Kamer en de regering. „Klimaatverandering komt vroeger of later wel weer aan de orde. Je krijgt dan een briefje dat je opvattingen kunnen worden betrokken bij de discussie. Dat is iets.”

Omdat hij een bedrijfje heeft opgericht op het terrein van klimaatverandering, is de vraag gerechtigd of Ouwejans zorg is ingegeven door streven naar winst of dat zijn bedrijf een economische uitdrukking is van zijn zorg. „Als ik veel geld had willen verdienen, had ik vroeger mijn vaders zaak overgenomen. Die was begrafenisondernemer.”

Hoe het nu verder gaat? Enkele weken geleden wist Ouwejan alleen dat de minister van Landbouw inderdaad onderzoek laat doen naar de oorzaken van bijensterfte. Later, op 3 juli, werd bekend dat dit onderzoek nog wordt verbreed naar aanleiding van nieuwe berichten over massale bijensterfte op Texel. Overigens was wederom de boodschap: geen paniek.

Lees meer over het bedrijf Climate Innovation Platform op de website cipww.com