Het is de natuurlijke selectie, domoor

Wie op zoek is naar de oplossing voor de problemen bij de thuiszorginstellingen in Groningen, Overijssel en Gelderland, zou eens moeten luisteren naar de economen Huigh van der Mandele en Arjen van Witteloostuijn. „Het onderscheid tussen beschermd en onbeschermd is veel relevanter dan het verschil tussen markt en overheid”, schrijven zij op het economenplatform Me Judice. „Tegen niet-functionerende organisaties is er maar één remedie: natuurlijke selectie.” Ofwel: sluiten.

Dat is precies waar het bij veel tussen markt en overheid zwevende semipublieke instellingen aan ontbreekt: selectie.

Mejudice.nl is een initiatief van de economen die lid waren van de Raad van Economische Adviseurs (REA) van de Tweede Kamer. Vorig najaar besloot de REA de eer aan zichzelf te houden omdat de Kamer niet gediend was van de eigenwijze, onafhankelijke en vaak originele adviezen van de REA. GroenLinks, de SP en de VVD (toen die nog regeerde) zagen er nooit wat in; vanaf het moment dat de PvdA in het kabinet kwam, had die het ook gehad met de REA.

Op internet hebben de vijf REA-economen hun activiteiten voortgezet. Inmiddels zijn er 28 Nederlandse topeconomen aangesloten en verschijnen er bijdragen van binnen- en buitenlandse gastschrijvers.

Het pleidooi voor natuurlijke selectie in de markt en bij de overheid is een voorbeeld van dwars denken. Van Witteloostuijn en Van der Mandele stellen vast dat beschermde organisaties (vaak de overheid) hardnekkig blijven voortbestaan, ook als ze totaal niet functioneren. Met eenzelfde hoeveelheid mensen en eenzelfde hoeveelheid kapitaal presteren marktorganisaties vrijwel altijd beter. Ook in activiteiten die men in Nederland niet wil privatiseren, werken marktpartijen goedkoper en beter.

Het verschil in doelmatigheid komt niet, zoals vaak beweerd wordt, doordat marktpartijen naar winst streven en overheden niet. Het verschil is dat marktpartijen die het verprutsen, uiteindelijk kopje onder gaan – en overheidsorganisaties niet. Het laatste ministerie dat in Nederland is opgeheven, was het ministerie van Koloniën.

Bescherming tegen falen door overheidsorganisaties in stand te houden of om begrotingsgeld te gebruiken om de gaten te dichten, verklaart het verschil in doelmatigheid. „De samenleving is erbij gebaat dat selectie van onbeschermde organisaties kan plaatsvinden”, vinden de twee economen.

Dat is natuurlijk ketterij voor Kamerleden die het heil verwachten van de overheid. Geen wonder dat zij de REA vorig jaar tot zwijgen hebben gebracht.

Roel Janssen