Bliksem in de zee

Hoe erg is om in zee te zwemmen als de bliksem er inslaat? En wat gebeurt er eigenlijk met de vissen?

Als je in een buitenbad aan het zwemmen bent en het gaat onweren, wordt je verzocht het water te verlaten. Het zou gevaarlijk zijn, omdat water elektriciteit geleidt en je onder stroom kan komen te staan. „Maar als de bliksem inslaat in een meertje of op volle zee, gaan alle vissen dan ook dood?” vraagt Fiona Teeuw uit Dwingeloo zich af.

„Vissen bevinden zich geheel onder water en daardoor is het voor hen minder gevaarlijk dan voor mensen”, zegt Jan Blom, hoogleraar elektrische energiesystemen aan de Technische Universiteit Eindhoven. „Bliksem slaat altijd in op het hoogste punt. Als mensen aan het zwemmen zijn, is het hoofd meestal boven water. Dat steekt dus uit en is daardoor het hoogste punt. Zolang een vis niet boven water komt, kan de bliksem nooit direct inslaan in de vis.”

Toch is de bliksem voor zwemmers in een buitenbad ook niet echt gevaarlijk. „Een zwembad is klein en daardoor is de kans dat de bliksem daar inslaat niet groot. Ook staan er meestal hogere objecten in de omgeving.” De bliksem zal dus eerder inslaan in een boom die in de buurt van het zwembad staat. „Het is verstandig het water te verlaten, want je weet maar nooit”, waarschuwt de hoogleraar.

De bliksem zal waarschijnlijk sneller in de zee inslaan dan in een zwembad. „De oppervlakte van de zee is veel groter en er staan geen hoge objecten in de buurt”, legt Blom uit. Maar ook daar lopen de vissen niet veel gevaar. „Als de bliksem inslaat, wordt de elektrische energie verspreid over het water”, zegt Blom. De vissen zullen daardoor wel een kleine schok voelen, maar daar gaan ze niet dood van.” Een vis gaat echter wel dood als hij precies op de plek zwemt waar de bliksem inslaat.

Het Dolfinarium Harderwijk treft geen speciale maatregelen als het onweert. „Al onze dieren blijven gewoon buiten”, zegt Ida Smit van het Dolfinarium. „We hebben gelukkig nog nooit meegemaakt dat de bliksem insloeg. Ook in andere parken is dat nooit voorgekomen.”

Shari Kiljan

In de zomerrubriek ‘next question’ wordt antwoord gezocht op alledaagse vragen. Ook een vraag? Mail wetenschap@nrc.nl

Eerdere vragen staan op: nrcnext.nl/nextquestion