VS bij gesprek tussen Iran en Solana

Een Amerikaanse onderminister zal zaterdag een gesprek tussen Iran en EU-afgezant Solana bijwonen. De Amerikanen schuiven iets op.

Het is maar een microstapje, maar het is een stapje: een hoge Amerikaanse regeringsvertegenwoordiger zit zaterdag voor het eerst aan bij een ontmoeting tussen de Europese buitenlandcoördinator Javier Solana en de Iraanse nucleaire onderhandelaar, Saeed Jalili. Onderminister van Buitenlandse Zaken William Burns zal echter niets zeggen, aldus mededelingen in Washington.

Solana en Jalili gaan in Genève praten over het internationale pakket aanmoedigingsmaatregelen dat Iran ertoe moet bewegen het verrijken van uranium te bevriezen en over het Iraanse antwoord daarop.

De laatste weken werd het nieuws juist getekend door Israëlisch sabelgekletter – uitspraken over de onvermijdelijkheid van een aanval op de Iraanse nucleaire installaties, berichten over een Israëlische luchtmachtoefening in dat kader – en Iraanse raketproeven en boze waarschuwingen in reactie daarop.

Daarachter verscholen kwamen uit Washington naar verhouding rustige teksten. Minister van Defensie Robert Gates bijvoorbeeld omschreef de verklaringen uit Israël en Iran als „signalen”. „Maar ik denk dat iedereen inziet wat de gevolgen van elk soort conflict zouden zijn”, voegde hij eraan toe. Burns bagatelliseerde in het Congres de voortgang die Iran boekt bij zijn gewraakte verrijkingsprogramma, mogelijk als opmaat naar de mededeling van gisteren. In de afgelopen weken was ook al naar buiten gekomen dat Washington overweegt een kantoortje, een zogeheten belangensectie, in Iran te openen.

Er zijn wel al officiële contacten tussen Iran en de VS. Nadat van beide zijden in 2006 de taboes op bilaterale ontmoetingen waren opgeheven, hebben de ambassadeurs van beide landen in Bagdad vorig jaar enkele malen overlegd over de veiligheidssituatie in Irak. Maar de officiële Amerikaanse lijn is dat geen woord wordt gesproken over het Iraanse nucleaire programma. Dát kan wat Washington betreft pas gebeuren als Iran ermee instemt het verrijken van uranium te bevriezen, de met sancties versterkte eis van de VN-Veiligheidsraad als waarborg dat het niet heimelijk kernwapens ontwikkelt. Minister van Buitenlandse Zaken Rice: „Ik zal mijn ambtgenoot op elk moment, op elke plaats, waar dan ook, ontmoeten om over wat dan ook te praten, als ze maar gewoon opschorten.”

Teheran weigert dat met het argument dat het Non-ProliferatieVerdrag verrijkingsactiviteit niet verbiedt. Het ontkent categorisch kernwapens te ontwikkelen.

De bedoeling van de aanwezigheid van Burns in Genève is de eenheid te onderstrepen van de ‘5+1’, de permanente leden van de Veiligheidsraad plus Duitsland, aldus een hoge Amerikaanse functionaris tegen het persbureau Associated Press. In Teheran wordt vaak twijfel geuit of de VS als puntje bij paaltje komt hun deel in het internationale aanbod zullen uitvoeren.

Afgezien van de raketproeven zijn de geluiden uit Teheran de laatste weken ook relatief gematigd. Een naaste adviseur van Opperste leider Ali Khamenei, oud-minister van Buitenlandse Zaken Velayati, suggereerde dat Teheran een prebevriezing zou kunnen accepteren: bevriezing van de uitbreiding van verrijkingscentrifuges in ruil voor bevriezing van uitbreiding van sancties.

President Ahmadinejad, vertegenwoordiger van de harde lijn, verklaarde zondag dat Iran wel een Amerikaanse belangensectie zou kunnen accepteren. Hij zei dat hij „elke beweging verwelkomt naar uitbreiding van banden tussen naties”. Maandag zei hij in een vraaggesprek met de staatstelevisie dat in een nabije toekomst gesprekken met de VS mogelijk zijn over allerlei onderwerpen.

Maar het Iraanse uitgangspunt blijft, zo onderstreepten Velayati en Ahmadinejad, dat het verrijken als zodanig niet wordt opgeschort. Afgewacht moet nu worden of Washington nog een stap zet.