Rechter: taaltoets vooraf is tegen wet

Migranten die voor gezinshereniging naar Nederland willen, hoeven niet eerst in eigen land een examen Nederlands te halen. Dat heeft de rechtbank in Amsterdam gisteren bepaald in de zaak van een Marokkaanse vrouw die in Nederland bij haar man wilde gaan wonen en die in Marokko zakte voor het inburgeringsexamen.

Sinds 2005 is het met succes afleggen van dat examen een vereiste voor het verkrijgen van een voorlopige verblijfsvergunning (mvv). De rechter in Amsterdam stelt dat de eis het inburgeringsexamen te halen in het land van herkomst geen grondslag vindt in de Vreemdelingenwet 2000.

De Inburgeringswet, met als onderdeel het verplichte inburgeringsexamen in het land van herkomst, werd ingevoerd door toenmalig minister voor Vreemdelingenzaken, Verdonk (VVD). Zij had een zeer ambitieuze inburgeringswet voor ogen, waarbij niet alleen migranten Nederlands moeten leren, maar ook de 250.000 Nederlanders die hier vaak al jaren wonen, maar de taal nog steeds onvoldoende spreken. De partner in Nederland moet bovendien 120 procent van het minimumloon verdienen en minimaal 21 jaar zijn.

Het bleek juridisch niet mogelijk om groepen migranten met een Nederlands paspoort anders te behandelen dan Nederlanders bij geboorte. Sinds 2007 moeten (bijna alle) ‘nieuwkomers’ en bepaalde groepen ‘oudkomers’ verplicht inburgeren. Ze hebben vijf jaar om een inburgeringsexamen te halen, waarbij hun kennis van de Nederlandse taal en samenleving wordt getoetst.

De uitspraak betekent dat een migrant die voor gezinshereniging naar Nederland wil komen nog wel een voorlopige verblijfsvergunning in het land van herkomst moet aanvragen. Maar het is niet meer nodig om daarvoor eerst een inburgeringsexamen af te leggen. Dat kan in Nederland gebeuren.

Voor vreemdelingen die om andere redenen dan gezinshereniging naar Nederland willen komen, blijft het halen van het inburgeringsexamen in het land van herkomst wél vereist.

Er was al eerder kritiek op de verplichte toets in het buitenland. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch noemde het inburgeringsexamen discriminerend: migranten uit bijvoorbeeld de Europese Unie, de Verenigde Staten, Australië en Japan hoeven niet eerst een test af te leggen.

Vooral Marokkanen en Turken komen voor gezinshereniging naar Nederland. Hun aantal is in de afgelopen jaren sterk gedaald. Aangenomen wordt dat dat komt door de strengere regels. Vorig jaar dienden bijna 19.000 mensen aanvragen voor een permanente verblijfsgunning wegens gezinshereniging.