Papier wil maar niet duurder worden

Europese papierbedrijven hebben het moeilijk. De vraag naar papier loopt terug, de concurrentie uit China en Brazilië neemt toe. En pulp is goedkoop.

Piet Depuydt

Fors gestegen grondstoffenprijzen? Een uitzinnige commodity bubble? Aan de prijs is daar niets van te merken. Papier is zo goedkoop geworden dat het nauwelijks nog de moeite loont er vis mee in te pakken, zo schreef de Financial Times onlangs.

Twee van de grootste Europese pulp- en papierconcerns – Stora Enso en UPM Kymmene – gaven de afgelopen twee jaar niet minder dan zeven winstwaarschuwingen. Beide Finse bedrijven sneden fors in de kosten, maar tevergeefs. Alles lijkt hen tegen te zitten: hoge energiekosten, een sterke euro, dure houtpulp en een verdriedubbeling van de tarieven voor de export van dit hout uit Rusland.

Tot overmaat van ramp slinken de advertentie-inkomsten in de krantenbranche, één van de grootste afnemers. Analisten zien in fusies de enige manier om overcapaciteit terug te dringen, met hogere prijzen tot gevolg.

Een ‘deal’ tussen Stora Enso en UPM zou een kostenbesparing van 500 miljoen euro met zich mee brengen – goed voor 5 procent van de totale verkoop. Voor beleggers zou dit echter 4 miljard euro aan extra marktwaarde creëren, becijferde zakenbank UBS onlangs. Dat is aardig, want de beurswaarde van UPM schommelt rond de 5 miljard euro.

De vraag is echter of mededingingsautoriteiten dit zouden toelaten. De EU volgt de branche ook met argusogen gevolgd om zijn gigantische uitstoot van CO2. Voeg daarbij de sluimerende recessie in de VS en de tegenvallende economische groei in Europa: geen ideale biotoop voor megadeals.

Terwijl concerns als Stora Enso, UPM, SCA (Zweden) en Norske Skog (Noorwegen) hun capaciteit moeizaam met 1,4 miljoen ton per jaar pogen terug te schroeven, investeert China in gloednieuwe fabrieken. Het afgelopen jaar leverde dat land 1,5 miljoen ton extra – goed voor een half procent van de 270 miljoen ton mondiale productie. Ook Brazilië zorgt voor meer papier- en pulpaanvoer.

Een deel van dit papier dient voor de export. Ook Amerikaanse krantenuitgevers zijn klant, en zelfs rekening gehouden met de (hoge) tarieven voor vracht over zee blijkt dat papier nog steeds aantrekkelijker in prijs.

Vier jaar terug was er een sprankje hoop onder experts dat de papierindustrie – die een cyclische piek beleefde in 2001 – betere tijden tegemoet ging. De advertenties in kranten en tijdschriften, en de vraag naar kantoorpapier namen toe, vooral in de VS. Het zou slechts een kwestie van tijd zijn voor die gunstige ontwikkeling zich ook in Europa aandiende.

Spijtig genoeg werd de toenemende prijs van papier toen gedwarsboomd door dalende pulptarieven. Pulp is hét basisingrediënt voor papier. Dit boorde alle hoop de grond in. De lagere pulpprijzen zetten er toen eigenaars van pulpfabrieken juist toe aan sneller hun capaciteit af te bouwen.

De situatie lijkt uiterst somber. Wie nu analisten polst over de branche, krijgt als geijkt antwoord: „Stop geen geld in de papier- of verpakkingsindustrie, ze presteert al 20 tot 30 jaar onder niveau.”