De Cocaïne Fabriek

‘Ondanks de groote buitenlandse concurrentie heeft de fabriek met hare produkten op de wereldmarkt een eerste plaats weten in te nemen. Haar hoofdprodukt heeft thans een over de geheele wereld erkende superioriteit bereikt. Ongetwijfeld behoort dit bedrijf tot de moderne industriën, die ook in de toekomst den naam van ons land met eclatant succes naar buiten zal dragen.’

Aldus het Pharmaceutisch Weekblad bij het 25-jarig jubileum van de Nederlandsche Cocaïne Fabriek (NCF) in 1925.

Pardon? Nederlandsche Cocaïne Fabriek?

Inderdaad. Op 12 maart 1900 werd aan de Schinkelkade in Amsterdam een fabriek opgericht die als hoofdtaak had om cocabladeren uit Java te verwerken tot pure cocaïne. Het product werd in eerste instantie gebruikt als geneesmiddel voor ‘hals-, borst- en longziekten, zoals verkoudheden, astmatische toevallen en kleine zweeren aan de long’. Maar het was een publiek geheim dat de oprichter van de NCF, de Koloniale Bank, er weinig problemen mee had om het witte poeder ook als genotsmiddel te verhandelen.

De zaken gingen goed, zeker toen bleek dat de Javaanse cocabladeren kwalitatief de Peruaanse naar de kroon staken. De fabriek barstte al snel uit haar voegen en moest in 1910 verhuizen naar de Duivendrechtsekade. In 1913 kon Amsterdam zich cokehoofdstad van de wereld noemen. En toen moest de Eerste Wereldoorlog nog beginnen. Hoewel er in het neutrale Nederland een exportverbod voor geneesmiddelen bestond, werd een ontheffing aan de NCF toegekend. De buitenlandse soldaten moesten hun moreel toch ergens vandaan halen.

Begin jaren 20 tekende de NCF voor circa 20 procent van de wereldproductie van cocaïne. Daarna nam de populariteit af, mede door de strenge opiumwetgeving. De fabriek zag zich genoodzaakt haar assortiment uit te breiden met andere chemische stoffen. Het bedrijf zou nog jaren met succes blijven bestaan. Pas in 1975 werd de naam ‘Nederlandsche Cocaïne Fabriek’ gewijzigd in ‘NCF Holding BV’, met AKZO als moedermaatschappij.

Vorige week presenteerde de Jellinek een onderzoek over drugsgebruik in Amsterdam. Eén van de uitkomsten is dat de populariteit van cocaïne toeneemt. Het is maar hoe je het bekijkt…

Historicus Jaap Cohen onderzoekt het heden aan de hand van het verleden.

Jeanette Groenendaal maakte de documentaire Dutch Cocaine Factory Zien? Ga naar www.dutchcocainefactory.com voor data van de vertoningen.