De architect van de Stax-sound

Stax is het soullabel van sterren als Otis Redding en Mavis Staples.

Morgen klinkt de muziek in de Stax Soul Revue in Den Haag.

. Vorig jaar vierde het befaamde soullabel Stax zijn vijftigste verjaardag. Bij de jubileumshow die in Memphis werd opgevoerd, schitterden alle nog levende sterren van het Label. Otis Redding was er niet meer bij (hij stierf in 1967 bij een vliegtuigongeluk), maar Isaac Hayes en Mavis Staples brachten hun onsterfelijke succesnummers. Angie Stone en de jonge zangeres N’Dambi vertegenwoordigden de nieuwe generatie Stax-artiesten, en William Bell en The Soul Children lieten het oude soulvuur hoog oplaaien. Bell, N’Dambi en The Soul Children staan centraal bij de Stax Soul Revue die morgen in Den Haag optreedt, met een tienkoppig orkest van authentieke Memphis-muzikanten.

Op 69-jarige leeftijd is de onverminderd energieke William Bell een van de laatste overlevenden van het gouden tijdperk van de soul. In 1961 debuteerde hij met You don’t miss your water, een van de eerste grote hits op Stax. Later boekte hij successen met onder andere Private number. Bell geldt als een van de grondleggers van de Stax-soul, niet in het minst vanwege de hits die hij voor anderen schreef. Vanuit zijn kantoor in Atlanta, Georgia legt William Bell geduldig uit over welke bouwstenen hij als architect van de Stax-sound kon beschikken. „Gospel was de fundering. De gospelachtergrond van veel Stax-artiesten gaf ons de basis om te zingen vanuit het hart. Geografisch lag Memphis op de ideale plek om uit alle windrichtingen de klanken van gospel, jazz, blues en country & western op te vangen. Al die dingen bij elkaar boetseerden we tot de Stax-sound. Het unieke van Stax was dat blanke en zwarte muzikanten hun passie voor al die muzieksoorten deelden.”

William Bell zong al professioneel sinds zijn veertiende en had het eigenlijk te druk met optreden om zich aan het Stax-label te verbinden. „Er was heel wat overredingskracht van producer Chips Moman voor nodig om me terug naar Memphis te halen. You don’t miss your water had ik al geschreven, maar de meeste van mijn andere succesnummers zijn daar ontstaan.”

Otis Redding werd een drijvende kracht van het label. Redding en Steve Cropper, Bell en Booker T. en Isaac Hayes en David Porter ontwikkelden zich tot de songschrijverduo’s achter de hits. „Directeur Jim Stewart stimuleerde ons om in teams te werken; een tekstschrijver en een muzikant die elkaar tot grote hoogte stuwden. Indertijd wisten we niet dat we muziekgeschiedenis aan het schrijven waren.”

Als zanger van smekende soulballads ontwikkelde William Bell zijn eigen stijl, altijd wat meer berustend dan de hyperactieve Otis. Wanneer hij voor anderen schreef, verplaatste hij zich in hun belevingswereld. „Albert King kon niet lezen en schrijven. Dus dat liet ik hem zingen: ‘can’t read, don’t know how to write,’ om de tragiek van het nummer nog wat aan te dikken. Uiteindelijk heeft hij het zinnetje voor zinnetje uit zijn hoofd moeten leren. Maar de briljante gitaarpartijen die hij tussen de regels door speelde, rolden eruit alsof het hem geen enkele moeite kostte.”

Bell herinnert zich nog in detail waar hij was, toen hij hoorde van Otis Reddings tragische dood. „Op vrijdag had ik nog met hem in de studio gezeten, toen hij Dock of the bay opnam. Die zondag zat ik thuis. Mijn optreden in Chicago was afgelast omdat alle wegen waren dichtgesneeuwd. Eigenlijk had ik met Otis in hetzelfde vliegtuig moeten zitten, maar het lot bepaalde dat ik thuis was gebleven. Een bevriende radiopresentator uit Milwaukee belde me om te zeggen dat Otis was verongelukt. Bij Stax ging letterlijk en figuurlijk het licht uit. Dat was het einde van een tijdperk.”

William Bell boekte nog grote successen op Stax en later Mercury, nadat Stax in een uitbarsting van megalomane expansiedrang naar Los Angeles was verhuisd en uiteindelijk failliet ging. Bell is blij dat het heropgerichte Stax weer terug is in Memphis, en belooft dat hij het klassieke soulgevoel op het podium levend zal houden. „Ik ben blij dat jonge artiesten als N’Dambi dat gevoel ook weer oppakken. De muziekwereld is veranderd sinds de sixties. Maar muziek die echt uit je ziel komt, is van alle tijden.”

Stax Soul Revue, met William Bell, The Soul Children: morgen in Paard van Troje in Den Haag.