Zoek de verschillen in vakantiedoeboek

Het oplossen van raadsels en fotostrips zijn het fundament van vakantiedoeboeken.

Dit entertainment was altijd voor kinderen, maar is er nu ook voor volwassenen.

Welk vakantiedoeboek je ook doorbladert, of het nu voor kinderen is of volwassenen, er is één constante. Zonder overdrijven kun je ‘zoek de verschillen’ de moeder der doeboek-rubrieken noemen. Terwijl mama haar tanden stukbijt op twee ogenschijnlijk identieke strandfoto’s in het Viva Zomerdoeboek 2008, tuurt papa in Human Holidays eindeloos naar bijna gelijke arty portretten van een Afrikaanse jongen en bekommeren de kinderen zich om vrijwel identieke foto’s van de meidengroep K3 in het Z@ppelin Doeboek. De allerkleinsten hoeven in Nijntje Zomer gelukkig alleen maar kleurverschillen te ontdekken (in alle gevallen: de oplossing staat achterin het boek).

Zodra de zomervakantie nadert, wordt het tijdschriftenschap overspoeld met vakantiedoeboeken. Wat voorheen voorbehouden leek aan Donald Duck en zijn Disneymakkers, is inmiddels gangbare praktijk voor zo ongeveer elke kinderheld. Van Bobo en Nijntje tot Jan, Jans en de kinderen en tv-zender Nickelodeon, ze hebben allemaal hun eigen zomervakantieboek, boordevol verhalen, puzzels, recepten en foto’s.

Het gros van de vakantiedoeboeken is bestemd voor kinderen. Maar uitgeverijen van tijdschriften ontdekken dat ook volwassenen in zijn voor het oplossen van een raadseltje, het lezen van een fotostrip of het in elkaar zetten van een modepoppetje. Begrijpelijk, want mits goed gemaakt biedt een doeboek de ideale combinatie van ontspanning en inspanning – dat weten de kinderen allang.

Volgens modeontwerper Hans Ubbink groeit de markt voor doeboeken voor volwassenen sterk. Zes jaar geleden maakte Ubbink de eerste Human Holidays, dit jaar dreigt zijn vakantiedoeboek – oplage 10.000 – voor het eerst uitverkocht te raken. „Ik vond die vakantieboeken als kind altijd geweldig. Daarnaast had ik behoefte aan iets waar je op vakantie meteen ‘in’ zit. Bij een boek moet je altijd even op gang komen en een krant of tijdschrift is weer net te oppervlakkig. Met Human Holidays wil ik daar precies tussenin zitten.”

De redactie van Human Holidays heeft met 270 pagina’s een lijvig doeboek afgeleverd, waarbij gezocht is naar een combinatie van humor en originaliteit. Het Ocean Memory-spel, waarbij je steeds twee dezelfde golfjes bij elkaar moet zoeken, is daar een voorbeeld van. Het doeboek is gedrukt op verschillende papiersoorten en valt op door de kunstzinnige fotografie en – natuurlijk – aandacht voor mode. „We houden ook van een kwinkslag”, zegt Ubbink. „Dan geven we de lezers opdracht tien verschillen te zoeken, terwijl het er maar negen zijn.”

Vrouwenblad Viva maakte dit jaar voor het eerst een zomerdoeboek. „We wilden eens wat anders”, zegt adjunct-hoofdredacteur Jossine Modderman: „We hebben ons laten inspireren door Hans Ubbink; zie het als een eerbetoon aan hem. Maar we hebben het wel op z’n Viva’s gedaan, dus echt voor vrouwen en een beetje stout.” Al op de eerste bladzijde zien we zes geboetseerde geslachtsorganen, het resultaat van de workshop ‘kutje kleien’ die eindredactrice Erica de Graaf volgde met haar vriendinnen. Op de pagina ernaast staan drie naakte modellen die zijn ontleend aan de populaire rubriek Any Body. In die rubriek geven lezers en lezeressen zich letterlijk bloot, waarbij ze vertellen wat ze wel en niet mooi vinden aan hun lichaam. De opdracht voor het zomerdoeboek luidt: kleed de modellen aan. „Pak een stift en droodel erop los! Haartjes tekenen mag. Graag zelfs.”

Volgens Modderman reageren de lezeressen enthousiast. „Ze gaan echt even terug naar hun jeugd.”

Bij het maken van een doeboek ligt gemakzucht op de loer. Het Jan, Jans en de kinderen-vakantieboek is voor het overgrote deel gevuld met oude strips. De op de cover aangekondigde „reisverhalen” van de onvermijdelijke Floortje Dessing en de al even onvermijdelijke Martin Bril zijn niet meer dan luchtige vakantiecolumns.

Sommige doeboeken voor kinderen bevatten opvallend veel kleurplaten. En het verhaal in Human Holidays waarin tv-presentator Matthijs van Nieuwkerk de lezer deelgenoot maakt van zijn hoogtevrees, verscheen een paar jaar geleden al in een andere bundel met vakantieverhalen.

Ubbink baalde toen website GeenStijl vorig jaar met een doeboek voor volwassenen kwam. „ Dit jaar gebeurde dat opnieuw, met het doeboek van Viva. Maar ik heb wel vertrouwen in mijn eigen product, acht mensen werken daar het hele jaar aan. We staan voor kwaliteit. Bovendien: iedereen gaat op vakantie, dus de markt is groot genoeg – al mikken wij met Human Holidays vooral op de hogeropgeleide vakantiegangers.”

Voorwaarde voor een geslaagd zomerdoeboek is dat het appelleert aan het ultieme vakantiegevoel. Zon, zee en strand zijn in bijna elk doeboek terug te vinden. Verder vinden we veel exotische recepten, vakantieherinneringen en hoe-overleef-ik-de-camping-verhalen. Viva laat bekende Nederlanders vertellen wat ze meenemen op vakantie. In Human Holidays kun je een vakantieliefdesquiz maken. En in het Jan, Jans en de Kinderen-zomerboek staan onderaan de pagina’s hoopvolle citaten over de zomer. Zoals: ‘De zon gaat niet onder voordat hij geschenen heeft’.