Reddingsoperatie lost niets op

De reddingsoperatie voor de Amerikaanse hypotheekfinanciers Fannie Mae en Freddie Mac zal de Verenigde Staten duur komen te staan. Er was inderdaad enige vorm van steun nodig om de domino-effecten te vermijden die hadden kunnen volgen op een plotselinge ineenstorting van deze twee semioverheidsinstellingen. Maar de Amerikaanse regering heeft zich nu aan de roekeloze activiteiten van beide hypotheekfinanciers gecommitteerd, zonder vastomlijnd plan over de manier waarop die moeten worden ingetoomd. Daar zullen de dollar en de Amerikaanse schatkist vermoedelijk de wrange vruchten van plukken.

Laten we duidelijk zijn: Fannie en Freddie hadden geen reddingsoperatie ‘verdiend’. Ze hadden zichzelf helemaal sufgeleend. Toen zakenbank Bear Stearns gered moest worden, was het totaal aan uitstaande leningen van 395 miljard dollar 33 maal zo omvangrijk als het aandelenkapitaal. Sinds maart dit jaar stond tegenover een bedrag van 1.900 miljard dollar aan leningen en garanties van Freddie een aandelenkapitaal van 2 miljard dollar, een verhouding van bijna duizend staat tot één. Fannies 3.300 miljard dollar aan uitstaande leningen is slechts marginaal beter gekapitaliseerd.

De Amerikaanse economie zou beter af zijn zonder jammerlijk ondergekapitaliseerde instellingen die te veel geld in hypotheken pompen. Maar een wanordelijke ineenstorting zou allerlei bijkomende schade hebben veroorzaakt: grote dalingen van de huizenprijzen, nog meer onrust op de mondiale financiële markten en zelfs een golf van bankfaillissementen. Daarom was een of andere reddingsactie noodzakelijk.

Maar die zijn er in alle soorten en maten. En de steunoperatie die het Amerikaanse ministerie van Financiën en de Federal Reserve (het federale stelsel van Amerikaanse centrale banken) zondagavond ondernamen, lijkt zeker niet de beste optie. Zij had vergezeld moeten gaan van een plan om Fannie en Freddie terug te brengen naar een bescheidener omvang, waardoor ze niet langer te groot zouden zijn om failliet te mogen gaan, en om overheidssubsidies te laten ontwennen. Maar Hank Paulson, de Amerikaanse minister van Financiën, zegt dat hij ze in hun huidige vorm wil laten voortbestaan. Wanneer wordt er eindelijk eens iets geleerd?

Ook had een reddingsoperatie beleggers niet in bescherming mogen nemen tegen hun eigen dwaasheid. De maximale pijn had moeten worden toegebracht, zonder de patiënten te laten sneven. Op dit punt is het niet helemaal duidelijk wat er zal gebeuren. De aandeelhouders van Fannie en Freddie zullen waarschijnlijk flinke klappen oplopen. Dat is tenminste iets. Maar het lijkt erop dat de obligatiehouders, die het leeuwendeel van het kapitaal hebben verstrekt, er zonder kleerscheuren vanaf zullen komen. Zij hadden ook een deel van de pijn moeten dragen. Wat een gemiste kans!

Hoe dan ook, de Amerikaanse regering zal nu bijna alle lasten op zich nemen. In eerste instantie zou de Fed Fannie en Freddie geld kunnen lenen. Later zou de regering hen rechtstreeks kunnen financieren – en op die manier helpen de instellingen te herkapitaliseren. Het lijkt erop dat de regering-Bush, die jaren heeft getracht de indruk te wekken Fannie en Freddie niet uit de wind te willen houden, een blanco cheque heeft uitgeschreven.

Dat is niet alleen van belang voor de Amerikaanse belastingbetalers, maar ook voor buitenlandse beleggers, omdat de Amerikaanse regering niet zo rijk meer is. De eigen kredietstatus van de overheid kan door de reddingsoperatie schade oplopen. Toen de geruchten vorige week vrijdag ontstonden, steeg de waarde van de obligaties van Fannie en Freddie, maar daalde die van Amerikaanse staatsobligaties. Bovendien nam de dollar weer een duikvlucht. De munt was al zwak door de vrees dat de VS het niet aandurven na jaren feestvieren de buikriem aan te halen. De reddingsoperatie versterkt die indruk.

Hugo Dixon