Optreden ja, maar zonder dienstpistool

Agenten buiten diensttijd zoals Gabriëlle Cevat zijn slecht toegerust.

Geen pistool, geen kogelvrij vest, geen verbinding met de meldkamer.

„Zorg dat je altijd een dienstpistool bij je hebt”, verzucht een oud-brigadier op de condoleancesite van de vorige week in Amstelveen gedode agente Gabriëlle Cevat.

Het is een advies uit de oude doos. Agenten buiten diensttijd, zoals Cevat, worden geacht op te treden als de situatie daarom vraagt. Maar ze hebben dan geen hulpmiddelen als dienstpistool, kogelvrij vest of communicatieapparatuur. Oók niet als ze op weg naar hun werk zijn, zoals Gabriëlle Cevat woensdagavond om een uur of elf op weg was naar haar nachtdienst.

Tot voor kort beschikten veel agenten op weg naar werk of huis wel over een dienstwapen. Maar nadat in 2005 een agent zichzelf, zijn vrouw en zijn drie kinderen met zijn dienstpistool om het leven had gebracht, werd dat door de raad van hoofdcommissarissen verboden. Sindsdien is de regel: alleen als er thuis een kluis beschikbaar is, mag het pistool mee.

„Anderhalf jaar geleden had ik zelf zo’n slingerende auto voor me. 112 gebeld en erachter blijven rijden. Na enkele kilometers kon de politie hem inrekenen. Enkele uren later belde de betrokken agent netjes om te bedanken”, is een ander relaas op de condoleancesite.

Ook dat verhaal is illustratief voor de gebrekkige bescherming van de agent die buiten diensttijd optreedt.

Want direct contact met de meldkamer is nauwelijks meer mogelijk, sinds de politie anderhalf jaar geleden overstapte op het communicatiesysteem C2000. Net als Cevat deed, kan een agent in zo’n situatie 112 bellen, een collega of het wijkteam waar de agent werkt (dat deed Gabriëlle Cevat).

Voor de C2000-portofoons geldt namelijk hetzelfde als voor het dienstwapen: ze mogen niet mee naar huis. Onder Amsterdamse agenten circuleert nog wel het oude doorkiesnummer van de meldkamer, maar dat is niet bij iedereen bekend.

Momenteel onderzoekt de politie Amsterdam-Amstelland wat er precies gebeurde op die voor Cevat fatale woensdagavond, vorige week. Ze hield een zwalkende auto aan zonder te weten dat de chauffeur kort daarvoor betrokken was bij een schietincident, elders in Amstelveen. Vlak voor de aanhouding zocht ze contact met collega’s op wijkteampost Amstelveen-Noord.

Kreeg zij daar relevante informatie, bijvoorbeeld over dat eerdere schietincident? Hangende het onderzoek geeft de korpsleiding geen informatie. Maar collega’s achten de kans klein dat Cevat goed werd geïnformeerd.

De centrale meldkamer verspreidt informatie over ernstige incidenten via het C2000-systeem. Elk district houdt één patrouilleauto beschikbaar, die snel ter plekke kan zijn. Maar er is geen garantie dat zulke informatie ook personeel op buitenposten als Amstelveen bereikt. De C2000-informatie is er wel te beluisteren, via de zogeheten ‘plottafel’. Maar vaak zijn er te weinig mensen om daar voortdurend naar te luisteren.

Woordvoerders van politiebonden noemen de gebrekkige uitrusting buiten diensttijd een punt van zorg. „In eigen tijd optreden is geen verplichting, maar de morele druk om het te doen is groot”, zegt voorzitter Ron Tournier van de Algemene Nederlandse Politievereniging. „Het dienstpistool mag al niet mee, maar de onmogelijkheid efficiënt contact te zoeken met de meldkamer moet worden verholpen. Je moet toch direct contact kunnen leggen, desnoods met eigen mobieltjes.”

Ook voorzitter Han Busker van de Nederlandse Politiebond signaleert een spagaat tussen de „maatschappelijke verwachting” om handelend op te treden en de gebrekkige uitrusting. Maar, zegt hij: „Je kunt die uitrusting ook niet helemaal gelijktrekken. Want dan kom je op de vraag wat je wel en niet van een agent in vrije tijd mag verwachten. Je wilt je zoontje toch niet naar het voetbalveld brengen met een pistool in je achterzak? Agenten hebben ook recht op een privéleven.”

Voorzitter Bert Verdijk van de Amsterdamse Politie Vakorganisatie wijst op nog een ander punt van zorg: het gewicht van het kogelvrije vest. „Die zijn wel uitgereikt, maar te zwaar om te dragen. Agenten laten ook die bescherming vaak achter op het bureau, of schaffen op eigen kosten een lichtere versie aan.”

Amsterdamse agenten hebben anderhalf jaar geleden van de korpsleiding een wapenkluis gekregen. „Het is bij ons dus niet strikt verboden het wapen mee naar huis te nemen. Maar daarvoor geldt hetzelfde als voor dat kogelvrije vest: niet iedereen doet het.”

Het is overigens onbekend hoe vaak agenten in hun vrije tijd optreden. Die incidenten worden niet geregistreerd.

Gabriëlle Cevat wordt donderdag met korpseer begraven.