Navelstaren in België

‘Als iedereen vasthoudt aan zijn grote gelijk en selectief doof blijft, kan deze dolle rit alleen maar eindigen in een totaalverlies.” Dat schreef Thomas Leysen, voorzitter van het Verbond van Belgische Ondernemingen, zaterdag in De Standaard in een profetisch, diep pessimistisch opinieartikel.

De Belgische premier Yves Leterme gooide er gisteravond het bijltje bij neer. Hij slaagde er niet in een akkoord over een staatshervorming op tijd te presenteren, zijn derde debacle sinds zijn aantreden dertien maanden geleden. De Vlaamse stembuswinnaar heeft afgedaan, als politicus en als drager van een programma, gericht op verdere autonomie.

Over het uiteenvallen van België wordt al zo veel door buitenstaanders gespeculeerd dat het nauwelijks meer attentiewaarde heeft. Maar nu ziet het er ook volgens insiders niet best uit. Leysen constateerde een moedwillige „verrottingsstrategie” bij alle politieke partijen. Hij voorziet nieuwe radicaliserende verkiezingen, gevolgd door een splitsing. Burgers en bedrijven betalen er een zeer zware tol voor, denkt hij. Behalve politiek wordt het land ook economisch ontwricht. Leysen denkt dat het geen „fluwelen scheiding” wordt en vreest de gevolgen.

Op deze analyse valt weinig af te dingen. De inflatie stijgt, net als de energieprijzen, er is een bankencrisis, een klimaatverandering, de conjunctuur dreigt om te slaan, de Europese eenwording stagneert – en België is al ruim een jaar vooral met zichzelf bezig, met de verhouding tussen twee niet al te grote regio’s. Cultureel verschillen die, economisch zijn ze verbonden. Ze delen de Europese hoofdstad en een formidabele staatsschuld. Interessante kwesties, zeker. Maar in Europees verband niet echt urgent. Het is vooral dankzij de euro en de Europese Unie dat België stabiel genoeg is om zich dit spektakel te kunnen veroorloven.

De wens om de Belgische staat uit te kleden is het sterkst bij de Vlaamse partijen. Dáár ligt dan ook de grootste verantwoordelijkheid: wie breekt betaalt. Neemt Vlaanderen de Belgische boedel op zich? En laat het de hoofdstad Brussel schieten, de meest internationale stad in de Lage Landen?

We zouden er graag meer over horen. Maar het politieke discours beperkt zich tot symbolische, zo niet anekdotische kwesties. Het bestrijden van de ‘verfransing’ van Vlaamse randgemeenten door Franstaligen kiesrechten in Brussel te willen ontnemen. De pesterij van Franstalige burgemeesters die Vlaamse uitingen bij een fietsmanifestatie wensen te verbieden. Het ruikt naar onverantwoordelijke dorpspolitiek, zorgt voor emotie en jaagt verder navelstaren aan.

Bezien vanuit het noorden is België een interessant, welvarend, divers en kosmopolitisch land. Als cultureel-economische tweelingstaat heeft het meer dimensies en opties dan het homogenere Nederland. België heeft meer aanzien en zeggingskracht dan als een soort Vlaams-Waalse duwbakcombinatie. Maar dat is een mening van de tribune. De ‘Belgen’ zullen het zelf met elkaar moeten uitmaken.