Aan dit schild heeft Europa niks

De VS willen een raketschild in Polen en Tsjechië plaatsen om de nucleaire potentie van Rusland te temperen.

Maar Europa heeft meer aan een eigen, Russisch schild.

De onderscheppingsraketten in Polen en de radar in de Tsjechische republiek die de Verenigde Staten willen plaatsen (nrc.next, 9 juli), zijn niet direct verbonden met de NAVO en zullen onderdeel vormen van een Amerikaans strategisch raketschild.

Deze systemen zijn niet bestemd om Europa tegen Iran te beschermen, maar om in Europa het Russische potentieel aan nucleaire afschrikking te verminderen. Het gaat in feite om een derde Amerikaans plaatsingsgebied, naast de al bestaande raketten in Californië en Alaska, en radar in Noorwegen en Groenland.

Maar belangrijker voor de Europeanen is samenwerking aan het Europese raketschild, dat volstrekt verschilt van de strategische Amerikaanse variant.

Het Europese raketschild is bedoeld tegen ballistische korte- en middellange-afstandsraketten met een bereik van 500 tot 5.500 kilometer en met een snelheid van minder dan vijf kilometer per seconde, terwijl het Amerikaanse schild moet dienen ter bescherming tegen strategische raketten, met een bereik van meer dan 5.500 kilometer en kernkoppen die een snelheid van meer dan 5-7 kilometer per seconde ontwikkelen.

Ballistische raketten voor de korte en middellange afstand zijn te gebruiken tegen Zuid-Europa (Griekenland, Bulgarije, Roemenië en zelfs Italië en Frankrijk). Veel landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, van Syrië tot Libië, bezitten raketten als de Sovjet-Scud-Cs en Scud-Ds, die doelen op een afstand van 300-600 kilometer kunnen vernietigen. Ook Iran heeft ballistische raketten. Wie weet wat er in de toekomst allemaal gaat gebeuren? Het is verstandig Europa tegen dit soort dreiging te beschermen.

Russische deskundigen spelen in de NAVO-Rusland Raad een actieve rol in de ontwikkeling van het Europese raketschild. Russische militaire deskundigen hebben meermaals met hun NAVO-collega’s overlegd en er zijn zelfs oefeningen met computercommandoposten gehouden.

Eén van die oefeningen vond plaats in het vierde onderzoeksinstituut van het Russische ministerie van Defensie in Bolsjevo, nabij Moskou, dat in de militaire wereld geldt als een van de belangrijkste denktanks inzake nucleaire vergeldingsscenario’s tegen potentiële agressors. Vergelijkbare oefeningen zijn gehouden op een Amerikaanse legerbasis in Duitsland. De uitkomsten daarvan zijn niet gepubliceerd, maar alle deelnemers aan de virtuele manoeuvres waren tevreden.

Er zijn plannen om deze computerresultaten een wettelijke en materiële basis te geven en uiteindelijk in Europa een raketschild te bouwen. Maar de NAVO-leden kunnen niet beslissen welke bedrijven de hardware zouden mogen leveren – de radar voor het verkennen, opsporen en volgen, en de sturing van de luchtafweersystemen. En de projectleiding kan niet beslissen welke luchtafweersystemen voor een Europees raketschild moeten worden aangeschaft, maar heeft wel een voorkeur voor Amerikaans in plaats van Russisch materiaal.

Niet iedereen in de NAVO stemt met deze benadering in. Zo zijn de Griekse lucht- en raketafweersystemen bijvoorbeeld gebaseerd op de Russische systemen – Buk-M1, Tor-MI en C-300PMU. Deze maken een betrouwbare indruk en Athene ziet niet in waarom het voor hardware zou moeten betalen die het niet geheel geschikt vindt.

Daarnaast is het veelbesproken NAVO-idee om het Amerikaanse strategische raketschild – inclusief de beoogde radar en raketten in Polen en de Tsjechische Republiek – met het Europese raketschild te combineren, tamelijk twijfelachtig en zelfs nagenoeg onmogelijk.

De systemen werken in verschillende omgevingen – het eerste reikt tot buiten de atmosfeer, het tweede richt zich op raketten die met vrij lage snelheden door de lucht vliegen. Intercontinentale raketten en hun kernkoppen vliegen vaak met supersonische snelheden en vergen een ander controlemechanisme. Bovendien is zeer duur militair materieel nodig voor de vernietiging van meervoudige kernkoppen. De combinatie hiervan in één enkel systeem is een groot vraagstuk.

Maar het staat buiten kijf dat Rusland, de VS en de NAVO aan een Europees raketschild kunnen samenwerken, met gepaste eerbied voor de nationale en economische belangen van alle partijen en de intellectuele rechten van de militaire ontwerpers.

Partijen zouden hun inspanningen in deze richting moeten combineren en hun werk aan dit systeem moeten intensiveren.

Nikita Petrov is een vooraanstaand Russisch defensiedeskundige en militair commentator van het Russische persbureau RIA Novosti.

Heeft Amerika recht op een raketschild in Europa? Discussieer mee op nrc.nl/discussie