‘We hebben geen idee wat de schade is’

In Maastricht worden kinderen met extreem overgewicht geopereerd. Een maagverkleining voor pubers is omstreden onder medici. „Ik vind dit ronduit afschuwelijk.”

In het universiteitsziekenhuis van Maastricht ondergaan extreem zware kinderen maagverkleinende operaties. Chirurg Jan Willem Greve hielp op eigen houtje tien pubers van 11 tot 17 jaar aan een maagverkleining.

Klinisch epidemioloog Yolanda van der Graaf wijst deze maagoperaties resoluut van de hand. Ze is als hoogleraar verbonden aan het Juliuscentrum van het Universitair Medisch Centrum in Utrecht, en publiceerde over obesitas. „Ik vind dat dit niet kan. Kinderen zo ingrijpend opereren zonder wetenschappelijke garanties over veiligheid en werkzaamheid vind ik ronduit afschuwelijk.”

Wat is hier mis mee?

„Ik denk dat iedereen het erover eens is dat je kinderen alleen moet behandelen met technieken waarvan is aangetoond dat ze effectief en veilig zijn. Dat is hier niet het geval. Dus moet je het niet doen. Niet bij 100 kinderen, niet bij één. Nooit. Voor die ene puber bij wie het straks op de operatietafel misgaat, is het onvergeeflijk.”

Maar in de Verenigde Staten gebeurt het ook.

„Nou en? Daar hebben mensen thuis ook een geweer. Dat is geen vrijbrief om het hier ook te doen. Net zoals het argument geen hout snijdt dat volwassenen maagverkleinende ingrepen ondergaan. Dat is geen garantie voor de veiligheid van kinderen. Volwassenen opereren is niet te vergelijken met het opereren van kinderen. Kinderen zijn nog in de groei. We hebben geen idee welke schade zo’n ingreep een kind berokkent, aan bijvoorbeeld andere maag- en darmfuncties. Hoe garandeer je dat een kind na operatie voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt? Bovendien vind ik opereren bij obesitas symptoombestrijding.”

Symptoombestrijding?

„Ja. Het is hetzelfde als iemand koelen die koorts heeft. Je pakt het symptoom aan, niet de oorzaak. Obesitas is het resultaat van een complex aan problemen: te weinig beweging, te veel eten, een verkeerde leefstijl. Die verkeerde leefstijl verander je niet door de maag te verkleinen. Los daarvan zou het me niets verbazen als deze operaties niet effectief blijken. Je kunt obesitas behandelen maar de cruciale vraag is: hoe houden we het zo, hoe blijven de patiënten gezond? De studies naar het langetermijneffect bij volwassenen overtuigen nog niet.”

Is het geoorloofd dat een chirurg op eigen houtje zo’n ingrijpende operatie doet?

„Dat mag, maar raar is het wel. Als je iemand een pil geeft zonder dat die geregistreerd is, schreeuwt iedereen moord en brand. Enorm veel mensen kijken mee, je moet allerlei procedures door. Maar bij operaties geldt dat niet. Je kunt als chirurg iets bedenken en het uitvoeren. Afwijken van de richtlijnen mag, mits beargumenteerd. En als je het niet doet in onderzoeksverband, hoef je ook niet langs de medisch-ethische commissie van het ziekenhuis.”

Moet de chirurg hiermee doorgaan?

„Nee. Maar wie ben ik? Zijn eigen collega’s zouden hem ervan moeten weerhouden. En los daarvan: tien kinderen opereren, wat is dat nou? Dat is net zoiets als zeggen: laat arme kinderen maar met de lotto meedoen. Dat kun je toch niet zien als fatsoenlijke oplossing voor het obesitasprobleem?”

Verslag van discussie en reacties op nrc.nl/binnenland