Mediterrane dromen

Slechts een maandje later dan gepland is het ‘grote project’ van de nieuwe Franse president dan toch van stapel gelopen. Onder auspiciën van Sarkozy en diens co-voorzitter Mubarak van Egypte is gisteren in Parijs de ‘Union pour la Méditerranée’ (UPM) opgericht. Maar liefst 43 landen met in totaal ruim 750 miljoen inwoners waren in het Grand Palais vertegenwoordigd door regeringsleiders of lagere representanten. Alleen Gaddafi uit het olierijke Libië was afwezig.

Voor de beeldvorming waren de regeringsleiders – zoals premier Olmert van Israël, president Abbas van de Palestijnse Autoriteit en president Assad van Syrië – het belangrijkst. Dat de UPM na het eerste beraad nog geen vestigingsplaats heeft voor haar secretariaat (Malta hoopt er als ongevaarlijk geografisch middelpunt op) was in het licht van dit mediale geweld slechts een detail. Sarkozy sprak dan ook verheven woorden over „dromen die werkelijkheid” worden en van „historische [..] gebaren richting „vrede” in het Midden-Oosten. Maar een groepsfoto zat er gisteren in Parijs nog niet in.

Dat roept de vraag op of de UPM veel om het lijf heeft. Op korte termijn zal ze in het Midden-Oosten geen doorbraak forceren. Voor Europa kan ze echter wel betekenis krijgen.

Aanvankelijk wilde Sarkozy zo min mogelijk Europese ballast. Het vergelijkbare mediterrane ‘Proces van Barcelona’ kwakkelt al dertien jaar. Onder druk van bondskanselier Merkel heeft Sarkozy echter alle lidstaten van de EU in Parijs moeten uitnodigen. Het kindje van Sarkozy kan nu voor heel Europa betekenis krijgen. En dat is niet van belang ontbloot.

De zuidelijke en oostelijke oeverstaten ontwikkelen zich economisch snel. De investeringen zijn tot bijna Aziatische hoogte gestegen. Het economische groeipercentage overtreft het Europese ruimschoots. Tegelijkertijd blijft de sociale infrastructuur achter. De emigratie naar het Noorden blijft niettemin toenemen. Het is een Europees belang om in deze regio een grotere rol te spelen.

Het initiatief van Sarkozy en Mubarak kan daarbij een psychologische stimulans zijn. Maar vooralsnog ook niet meer dan dat. Een embryonale Mediterrane Unie zal niet voorspoedig opgroeien zonder een adequate Europese Unie.

En dat de EU zich momenteel adequaat ontwikkelt, kan toch echt niet worden gezegd. Sinds het Ierse ‘nee’ tegen het Verdrag van Lissabon stagneert de EU op vele fronten. Van die ‘unie in crisis’ is Sarkozy tot eind dit jaar voorzitter. Hij is slecht begonnen. In de eerste twee weken van zijn Europese presidentschap heeft hij vooral conflicten gecreëerd, onder andere met president Trichet van de Europese Centrale Bank en eurocommissaris Mandelson voor Handel.

Dat Sarkozy meer belangstelling heeft voor een publicitair spektakelstuk als gisteren in Parijs dan voor het modderige diplomatieke werk in Brussel is begrijpelijk. Maar komend half jaar zou hij er goed aan doen zijn prioriteiten te verleggen. Op dit moment is continentaal Europa belangrijker dan de Middellandse Zee. Ook een Mediterrane Unie heeft uiteindelijk niets aan een politiek stuurloze Europese Unie.