‘Maak van de nieuwe eeuw geen lange geeuw’

De dichter Simon Vinkenoog, die vrijdag 80 wordt, trad zaterdag op met de muzikant Spinvis. Die maakte een cd van oude opnamen van Vinkenoog – altijd al muzikaal.

”Boehoe! Boehoe!” Met uitpuilende ogen, wild zwaaiende armen en wapperende grijze manen baant Simon Vinkenoog (79) zich brullend een weg door het publiek in de Amsterdamse dierentuin Artis. „Boehoe! Boehoe! Boehoe!” In een lange regenjas en ver tot boven de navel opgetrokken broek bestijgt hij het podium van het prieeltje bij de flamingovijver, loopt naar de microfoon en schreeuwt: „Maak van de nieuwe eeuw geen lange geeuw!”

Zo. Artis is wakker. Vinkenoog mag dan aanstaande vrijdag zijn tachtigste verjaardag vieren, in het diepst van zijn gedachten is hij nog steeds de sputterende puber van vijfenzestig jaar geleden. Zaterdag trad hij op tijdens een van de zogeheten ZOOmeravonden, samen met zijn ruim dertig jaar jongere bloedbroeder Erik de Jong (47), beter bekend als Spinvis.

Die presenteerde het eerste verjaardagscadeau voor de dichter: de plaat Rimtebox. Daarop vormt de uit alle mogelijke beeld- en geluidsarchieven opgedoken stem van Vinkenoog de basis voor 23 muzikale bouwpakketten die vakkundig volgens de methode-Spinvis aan elkaar zijn gelijmd. Lome jazzgrooves (Stem uit de groef), springerige beats vol nerveuze elektronica, harpen en mondharmonica’s (Ik vlucht, ik vlieg) en melige easy tune (Mamamiamarihuana) wisselen elkaar af. De plaat is vanaf vandaag in gelimiteerde en genummerde oplage van 2000 verkrijgbaar, zeven nummers zijn gratis te downloaden.

Enkele nummers werden in Artis gespeeld, of beter: na-geïmproviseerd. Omdat de flamingo’s zich inmiddels in het riet schuilhielden, toverde Spinvis die gewoon uit zijn sampler, samen met het geluid van brullende leeuwen.

Achter op het podium – met een verse trappist en een brandende joint binnen handbereik – klapte Vinkenoog mee. Soms danste hij naar voren voor een paar regels: „Ik vlucht in de letters/ Ik vlucht in de Libanese hasj/ Ik vlucht in de wereldrecordpoging anderhalf miljoen dominostenen omverwerpen.”

De twee traden vaker op en maakten twee jaar geleden het album Ja!. Maar dit keer, vertelt Vinkenoog achteraf, was hij „totaal overdonderd” toen hij zijn stem uit het verleden terughoorde. „Alsof Stockhausen met me bezig is geweest, zo voelt het. Het lijkt misschien heel simpel, maar voor Spinvis geldt wat vroeger ook van The Beatles werd gezegd: hij doet meer dan alleen met drie akkoorden de popmuziek vernieuwen.”

Toch hadden enkele nummers op Ritmebox nauwelijks muzikale omlijsting nodig, zegt Spinvis. „Simon is veel meer muzikant dan dichter. Zijn werk speelt zich niet af op papier, maar hij is het zelf. Hij gebruikt zijn stem echt als instrument. Bij sommige stukken dacht ik: laat hem maar gewoon praten. Dat is al zo mooi; wat moet ik daar nog aan toevoegen?”

Er sprake van „onderlinge geestverwantschap”, vindt Vinkenoog. „Met je voeten op de grond blijven, maar tegelijkertijd kunnen dromen en je interesseren voor alles wat niet honderd procent normaal is.” Spinvis: „Ik ben van een andere generatie en geloof niet zoals hij in wat voor buitenzintuigelijke of bovennatuurlijke waarnemingen dan ook. Maar we zijn wel met hetzelfde bezig: een rotschop geven aan alles waarvan mensen denken dat het vaststaat.”

Na afloop walst Vinkenoog voor het lege podium met zijn echtgenote in de armen en een joint in de mond. Hij is verguld met het eerbetoon. „Ik zeg wel eens: ‘ik timmer niet aan de weg. De weg timmert aan mij.’ Om de zoveel tijd komt er weer een cyclus van belangstelling. In de jaren zestig deed ik al aan poetry and jazz. Ik voel me niet meer als roepende in de woestijn. Ideeën die vroeger als absurd werden gezien dringen nu langzaam door.”

Ritmebox van Spinvis is verschenen bij Excelsior. Zeven nummers zijn gratis te downloaden: www.excelsior-recordings.com en www.spinvis.nl.