Gecodeerde koffie (met of zonder suiker)

Een van de standaardvragen die een Nederlander behoort te stellen aan iemand die hij een kopje koffie aanbiedt, luidt: ‘Met of zonder melk, en hoeveel suiker?’ Zodra je mensen beter kent – familie hetzij collega’s – wordt al snel van je verwacht dat je weet wie wat in zijn of haar koffie drinkt.

Nu bestaat er in Turkije een oude culturele traditie rondom het aanbieden van een kopje koffie. Deze traditie komt onder meer voort uit het fenomeen uithuwelijken – waar ik verder niets mee heb, maar dat terzijde – en houdt het volgende in.

De wederzijdse ouders van het beoogde paar bekokstoven een ontmoeting. De potentiële bruidegom wordt uitgenodigd door de familie van de beoogde gelin, de bruid, huwbare dochter des huizes. Het is dan de gewoonte dat de beoogde gelin op een gegeven moment koffie maakt en serveert.

Maar dan wel zónder te vragen hoe de ‘gast’ zijn koffie drinkt. En daarin schuilt ook de essentie: serveert de huwbare dochter het gastenkopje met veel suiker, dan is dat een teken dat zij positief staat tegenover de ‘match’. Zoetigheid op een schaaltje erbij is nog meer punten. Doet de dochter maar weinig of zelfs geen suiker in de koffie, dan betekent dat een regelrechte afwijzing voor de optant.

In stilte – niemand dan de huwbare dochter weet immers hoe hij zijn koffie drinkt – kan de beoogde bruidegom afdruipen en zijn conclusies trekken. En ook de ouders hebben het nakijken.

Nederlanders staan bekend als ‘bot’ en ‘recht door zee’ in hun manier van communiceren – en we doen ons best om daar de voordelen van te vinden. Het lijkt mij daarom juist een goed idee als wij in Nederland ook wat subtielere ‘codes’ zouden gebruiken in het dagelijkse sociale verkeer. Bovenstaand voorbeeld is slechts één illustratie van een subtielere manier van met elkaar communiceren.

Rotterdam