Crisis België krijgt steeds absurdere trekjes

Nieuwsanalyse

Premier Leterme van België heeft tot morgenmiddag de tijd om een nieuw politiek dieptepunt te voorkomen. Uitzicht op een doorbraak over de twee neteligste kwesties is er niet.

Het aftellen is weer begonnen in België. Premier Yves Leterme heeft tot morgenmiddag drie uur de tijd om zijn regering te redden. Hij liet gisteren de top in Parijs over de Unie voor het Middellandse Zeegebied schieten om verder te onderhandelen in Brussel. Wéér werd er tot diep in de nacht gepraat. Maar een doorbraak bleef uit.

Yves Leterme toonde zich de afgelopen dagen optimistisch. Maar hij lijkt de enige. Commentatoren en politici speculeren al volop over de val van zijn regering. Daardoor zou de politieke crisis een nieuw hoogtepunt bereiken.

Die crisis krijgt ondertussen steeds meer absurde trekjes. De afgelopen weken was er bijvoorbeeld het nieuws dat Franstalige politici een ‘corridor’ zouden willen om Wallonië te verbinden met Brussel – dat wordt omgeven door Vlaamse gemeenten. En dit weekeinde lieten drie Franstalige burgemeesters weten dat een Vlaamse fietstocht op hun grondgebied alleen kan doorgaan wanneer de deelnemers beloven geen politieke boodschappen uit te dragen.

De gespreksonderwerpen zijn al ruim een jaar hetzelfde. Op 10 juni 2007 won de Vlaamse christen-democraat Leterme de parlementsverkiezingen met 800.000 voorkeursstemmen. Er volgde deadline op deadline. De liberale oud-premier Guy Verhofstadt, die de verkiezingen verloor, kwam zelfs nog even terug om een noodregering te leiden. Vlak voor Pasen van dit jaar werd Leterme dan eindelijk premier.

Maar een echt regeerakkoord was er nog niet, alleen wat ‘hoofdlijnen’. Leterme beloofde voor 15 juli – morgen – meer duidelijkheid te geven. Eerste probleem is de ‘staatshervorming’. Vlaamse politici willen dat die er komt zodat de Vlaamse regering meer bevoegdheden krijgt. Ze denken onder meer aan arbeidsmarktbeleid, gezondheidszorg en belastingen. Franstalige politici zijn nog altijd bang dat er stappen worden gezet die het einde van België dichterbij brengen.

Tweede probleem is ‘BHV’, het kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde. Dat bestaat uit het tweetalige Brussel plus 35 omliggende gemeenten. Die randgemeenten horen bij Vlaanderen, maar er wonen veel Franstaligen. Die kunnen daar stemmen op de Brusselse kopstukken van Franstalige partijen. Vlaamse politici willen daar een einde maken. Een compromis lijkt nog niet in zicht.

Toch had Yves Leterme afgelopen weekeinde een beetje goed nieuws. Zijn regering bereikte – vier maanden na haar aantreden – een akkoord over een meerjarenbegroting en over een aantal sociaal-economische maatregelen. Belastingen worden wat verlaagd, pensioenen wat verhoogd.

Leterme zou zijn regering kunnen redden door de deadline voor de staatshervorming en ‘BHV’ opnieuw te verschuiven. Vanmorgen leek het erop dat hij daarop aanstuurt. Maar het is twijfelachtig of dat nog een keer lukt. De druk vanuit zijn eigen achterban neemt toe. Marianne Thyssen, de voorzitter van Leterme’s partij, zei gisteren dat het „geen optie is om de onderhandelingen over de vakantie te tillen”.

Leterme werd ook onder druk gezet door zijn prominente partijgenoot Kris Peeters, die hem vorig jaar opvolgde als minister-president van Vlaanderen. De Vlaamse regering, die nooit moeite heeft om de begroting rond te krijgen, heeft Leterme 400 miljoen euro beloofd. Voorwaarde, zei Peeters nog een keer, is wel dat er een serieuze staatshervorming komt. Anders stelt Vlaanderen geen geld beschikbaar aan de Belgische regering. Kris Peeters wordt de afgelopen maanden steeds vaker genoemd als mogelijke opvolger van Yves Leterme – voor het geval die mislukt.