Volbloed-Belg met Britse bestuursstijl

Na een voortvarende start als topman van Fortis moet Jean-Paul Votron nu vroegtijdig vertrekken. Dankzij ABN Amro.

Jean-Paul Votron deed zichzelf met de overname van ABN Amro een enorme ‘Rubik-kubus’ cadeau. Maar die breinbreker zal hij nu niet meer zelf in de juiste positie kunnen klikken. Gisteren nam de Fortis-topman ontslag.

De acquisitie, ontvlechting en integratie van ABN Amro zijn voor Votron een vergiftigd geschenk geworden. De ex-Citibanker Votron (58) heeft iets met draaikubussen. Twee jaar geleden gaf hij de 61.000 personeelsleden van Fortis zo’n breinbreker met daarop de veertien zogeheten Fortioma’s, de basisprincipes van het concern in vier wervende thema’s: „willen presteren”, „altijd een stap extra”, „van nature optimistisch” en „toon eendracht”.

Beter had de ‘volbloed-Belg’ – geboren in een tweetalig gezin in het Brusselse Etterbeek – zichzelf niet kunnen typeren. Bij soep- en zeepconcern Unilever leerde hij zestien jaar lang hoe je consumenten en merken moet kneden en zijn negen jaren bij Citibank maakten van hem de Angelsaksische bankier met de stiff upper lip – „toon geen emoties, alles onder controle, geen probleem”.

Op 21 september 2004 duikt Votron „uit het niets” op aan de zijde van een glunderende Fortis-president Maurice Lippens als opvolger van de Nederlander Anton van Rossum. Pas één dag voor de persconferentie verneemt de raad van commissarissen de wissel. De geknipte man – „een zeer harde werker, zelfs naar Citigroup-normen”, aldus Lippens – om Fortis van zijn imago van ingedommeld Benelux-bedrijf af te helpen.

Votron gooit er meteen de beuk in. Tegen 2009 eenderde van de winst buiten de Benelux realiseren, is zijn streven. En: „De winst moet jaarlijks met 15 procent omhoog.” Votron herschikt de merkenportefeuille van Fortis, zet driehonderd topkaderleden aan de kant, neemt een trits ex-collega’s van Citibank aan en haalt de bezem door de vaak ondoorzichtige bedrijfsstructuur.

De belegger weet dat te waarderen. Profiterend van de mondiale hausse in bankfondsen stijgt de beurskoers van Fortis in drie jaar tijd met ruim 70 procent tot 32,3 euro. Turkije wordt in één klap de tweede thuismarkt van Fortis door de overname van Disbank – kostprijs: 1 miljard euro. Ook in de VS, Duitsland, Rusland en Oekraïne volgen er zo’n twintig kleinere, gerichte acquisities.

Het sterk versnipperde aandeelhouderschap van Fortis hangt echter als een zwaard van Damocles boven de ambities van het duo Votron-Lippens. De Belgisch-Nederlandse bankverzekeraar is er als de dood voor een doelwit te worden van een (vijandig) overnamebod door concerns als Citigroup of HSBC, waardoor Fortis na de transactie alleen nog de tweede viool zou spelen.

Een telefoontje van een Merrill Lynch-bankier aan Votron brengt redding. Zélf een bod uitbrengen op ABN Amro in alliantie met het Britse RBS en het Spaanse Santander – en dit voor 71 miljard euro – is de uitweg. Met als extra: Votron krijgt nu dé kans om baas te worden van een bank waar hij van 1997 tot 2001 carrière maakte, maar die hij voortijdig verliet, omdat hij niet tot de top kon doordringen.

Vanaf dan begint de stiff upper lip van Votron averechts te werken, want de kredietcrisis gooit roet in het eten. Op drie cruciale momenten verzuimt Fortis duidelijkheid te verstrekken over zijn blootstelling aan de risicovolle subprime-hypotheken. Eerst wanneer het concern in september 2007 geld ophaalt om de overname van ABN Amro te financieren, dan wanneer ABN beslist geen cijfers voor het derde kwartaal te publiceren en ten slotte in november, als Fortis een kwartaalverlies van 130 miljoen euro meldt.

De koers van het aandeel brokkelt af tot onder de 15 euro. En in het voorjaar wordt bekend dat Votron een bonus van 2,5 miljoen euro opstrijkt voor zijn „uitstekende prestaties” in het afgelopen jaar. Zijn basissalaris voor 2008 stijgt met 73 procent.

In juni zakt het aandeel Fortis weg tot een absoluut dieptepunt door een nieuwe emissie van 1,5 miljard en het schrappen van het interim-dividend – dit tegen alle afspraken in. Virulente acties van belangenplatforms als Deminor en de Nederlandse beleggersvereniging VEB maken de positie van Votron onhoudbaar. Als ten slotte ook beschermheer Lippens – deels om het eigen vege lijf te redden – zijn beschermeling afvalt, is zijn lot bezegeld.