Kredietcrisis nu wel erg dichtbij

De kredietcrisis en de miljardenschuld na de overname van ABN Amro deden Fortis-topman Votron de das om. Ook andere Europese bankiers moeten zich zorgen maken.

En weer sneuvelt een topbankier als gevolg van de kredietcrisis. Opmerkelijk: het is een Europeaan, en van hen waren er nog niet bijster veel onderuitgegaan. Hoeveel zullen er nog volgen?

Met het vertrek van Jean-Paul Votron als topman van de Belgisch-Nederlandse bankverzekeraar Fortis komt de kredietcrisis wel heel erg dichtbij. De 24 miljard euro voor de overname van ABN Amro en de voortslepende malaise op de financiële markten deden Votron uiteindelijk de das om.

De zaak-Fortis mag bijzonder zijn wegens het ABN Amro-aspect, toch zijn de ontwikkelingen bij Fortis waarschijnlijk exemplarisch voor meer banken. Ondanks geruststellende woorden en op het oog gezonde cijfers bleken er onderhuids grote problemen te zijn bij de bankverzekeraar.

De woede van de aandeelhouders is maar ten dele veroorzaakt door de recente perikelen bij de bank. De roep om een slachtoffer heeft meer te maken met algehele onvrede over de sinds de zomer van 2007 kelderende koersen op de beurzen. Vanuit dat perspectief is het niet ondenkbaar dat bij nieuwe tegenvallers bij andere banken ook daar de druk op de top zal toenemen. In de Verenigde Staten stapten vorig jaar al enkele bazen op; de kans dat dit nu ook in Europa gaat gebeuren, is groot.

Langzamerhand rijst de vraag in hoeverre de centrale banken, in hun rol als toezichthouders, mede schuldig zijn aan de problemen bij Fortis, maar ook bij Bear Stearns, Citigroup, UBS en de vele andere banken. Het is nog niet met zekerheid te zeggen, maar het lijkt erop dat in elk geval Fortis de werkelijkheid maandenlang mooier heeft voorgespiegeld dan op basis van de cijfers gerechtvaardigd kon worden.

Volgende week zullen in Amerika de eerste financiële instellingen met hun halfjaarcijfers komen. Dan zal meer duidelijk worden over de gevolgen van de crisis voor de balansen.

Het vertrek van Votron bij Fortis is geenszins een oplossing voor de problemen waarin de bankverzekeraar verkeert. Het is niet meer dan een symbolische daad, bedoeld om de woedende aandeelhouders even te kalmeren. De immense balansproblemen bij Fortis worden er niet mee opgelost. En de integratie van ABN Amro in Fortis is er niet bij gebaat.

Vervolg Fortis: pagina 17

Votron pas weg na ‘titanenstrijd’

Ironisch genoeg was het juist een door Votron gepresenteerde reddingspoging, twee weken geleden, die hem de das om deed.

Volgens een ingewijde die zeer dicht bij de bestuurstop staat, is de crisis binnen Fortis gisteren uitgedraaid op een „titanengevecht” tussen Jean-Paul Votron en president-commissaris Maurice Lippens. Die vete – met het ontslag van Votron als ‘zoenoffer’ en de moeilijke zoektocht naar een opvolger – dreigde de raad van commissarissen te verdelen en zelfs een wig te drijven tussen de bank- en verzekeringstak van het financiële concern. „Het is een regelrechte schande dat iemand als Lippens, icoon van corporate governance in België, het tot zo’n chaos kon laten komen”, zegt de bron.

De Fortis-top lijkt met de benoeming van plaatsvervangend bestuursvoorzitter Herman Verwilst als tijdelijke opvolger van Votron ten prooi te zijn gevallen aan interne verdeeldheid. Tot gisteravond was niet Verwilst, maar diens medebestuurder Filip Dierckx de beoogde kandidaat. Dierckx geeft leiding aan de bankentak van Fortis. Een tegenkandidaat was de Nederlander Peer van Harten, de man van de verzekeringen binnen het concern.

De aanstelling van de 60-jarige Herman Verwilst geldt als het beste compromis. De Belg stond aan het hoofd van de ASLK toen die spaarbank in 1993 fuseerde met Fortis. Hij kreeg de leiding over de verzekeringstak in België en leidde later de bankactiviteiten. Verwilst maakte in oktober 2004, kort nadat Jean-Paul Votron aantrad als topman, promotie tot operationeel directeur en kreeg de eindverantwoordelijkheid over een deel van de verzekeringstak van Fortis.

Zo is hij meer dan Dierckx de ideale bruggenbouwer tussen de bancaire tak van de groep en de verzekeraars. Zij waren immers de eersten die riepen dat de bankiers schuldig waren aan de malaise waarin de groep zich nu bevindt. Verwilst geniet de reputatie een correcte manager te zijn, fair en ambitieus. Maar hij is ook een vechter en weigert de rol van een figurant te vervullen.

Nog geen jaar geleden werd Votron neergezet als held van Fortis omdat hij de overname van ABN Amro in goede banen had geleid. En nu is hij de zondebok voor de financiële malaise die de bank, mede dankzij diezelfde overname, heeft getroffen. Voormalig ABN Amro-topman Rijkman Groenink zal met enig leedvermaak naar het debacle rondom Votron hebben gekeken. Gedeelde smart is ook in de wereld van de haute finance halve smart.