Enkel virusgen verantwoordelijk voor koortslip

Hoe één enkel virusgen maakt dat iemand die eenmaal een koortslip heeft opgelopen, levenslang besmet blijft, is ontdekt door Amerikaanse onderzoekers (Nature, 3 juli).

Wie geïnfecteerd is met het herpes simplexvirus, de verwekker van een koortslip, komt er nooit meer vanaf. Als de koortslip is genezen, blijft het virus latent aanwezig in een tak van de aangezichtszenuw. Als de drager verbrandt in de zon of een verminderde weerstand of koorts heeft, kan het virus ineens de kop opsteken en keert de koortslip terug.

Bekend was al dat in een latent koortslipvirus een gen actief is dat niet voor een eiwit codeert. Het gen wordt wel afgelezen, maar het RNA-molecuul dat dan ontstaat is instabiel en valt snel uit elkaar.

Nu blijkt dat de brokstukken, zogeheten micro-RNA’s, interessanter zijn dan het eigenlijke genproduct. Deze microRNA’s blokkeren de vorming van de eiwitten die het virus in zijn actieve vorm nodig heeft, ontdekten de Amerikanen.

De micro-RNA’s doen dat op een hoogst ongebruikelijke manier. Normaal hechten micro-RNA’s zich aan DNA en verhinderen zo dat genen worden afgelezen. De micro-RNA’s van herpes simplex binden echter aan messenger-RNA’s.

Wanneer het latente virus ‘gewekt’ wordt (bijvoorbeeld door koorts) gaan de virale genen zo veel messengers produceren dat de aanwezige micro-RNA’s dat niet meer kunnen bijhouden. De rem schiet los.

Mogelijk werkt dit bij andere herpesvirussen ook zo. Ook de herpesvirussen die waterpokken, gordelroos, genitale herpes en de ziekte van Pfeiffer veroorzaken, blijven na een infectie levenslang latent aanwezig.

De onderzoekers testen nu een middel dat de micro-RNA’s bindt. Latent virus wordt dan weer tot leven gewekt en wordt daarmee gevoelig voor antivirale geneesmiddelen. Zo kunnen dragers mogelijk definitief van een koortslip verlost worden. Huup Dassen