Banken speuren naar kapitaal

Wie kan de banken van nieuw kapitaal te voorzien? Zo lang die vraag niet beantwoord wordt, dalen bankaandelen in waarde en komen de financiële markten in de problemen.

Het besluit van de Amerikaanse centrale bank om zakenbanken net zo lang financiële garanties te geven als de onrust voortduurt, heeft de aandelenkoersen een kortstondig steuntje in de rug gegeven. Maar de onderliggende crisis van het bankkapitaal lijkt steeds erger te worden. De sector is nog niet zo ver gevorderd op de weg van de herstructurering van de balansen.

Volgens zakenbank Goldman Sachs zouden de Europese banken nog wel eens zo’n 60 tot 90 miljard euro nodig kunnen hebben, bovenop de 73 miljard euro die ze al hebben binnengehaald. Maar de meest voor de hand liggende methoden om nieuw kapitaal aan te boren, zijn geblokkeerd. Bijna iedereen die de afgelopen maanden aan weerszijden van de Atlantische Oceaan heeft geïnvesteerd in de verschillende financieringsoperaties van banken, kijkt nu tegen verliezen aan.

Er zijn diverse wegen bewandeld om kapitaal te vergaren. In de eerste plaats met staatsfondsen. Maar met uitzondering van Qatars participatie in de herkapitalisering van Barclays hebben deze investeerders zich de laatste tijd opmerkelijk afzijdig gehouden.

Verder is er in Europa sprake geweest van een golf aan claimemissies. Beleggers hebben daar geld aan verloren, ondanks de grote kortingen. En in het geval van de Britse bank Bradford & Bingley mislukte de oorspronkelijke claimemissie en konden de autoriteiten haar alleen nog maar nieuw leven inblazen door druk uit te oefenen op de waarborgende banken.

Tenslotte hebben private equity-firma’s – met name Texas Pacific Group (TPG) – een rol bij herfinancieringen gespeeld. Maar ondanks de lucratieve voorwaarden die werden bedongen, maakt TPG nog steeds water met zijn investering in Washington Mutual en heeft de firma de herkapitalisering van Bradford & Bingley de rug toegekeerd. Zelfs als zij weer trek zou krijgen in een nieuwe transactie in Engeland, is het niet zonder meer duidelijk of zij daar nog wel welkom is.

Hetgeen ons terugbrengt op de hierboven gestelde vraag: wat kun je verder nog doen? Eén mogelijk antwoord is de verkoop van bezittingen. Vandaar dat Merrill Lynch misschien zijn belangen in Bloomberg en BlackRock gaat verkopen en dat UBS Paine Webber in de etalage wil zetten. Dat mag dan beter zijn dan niets, in beide gevallen zal klip en klaar zijn dat het om gedwongen verkopen gaat.

Als de mogelijkheden om nieuw kapitaal binnen te halen zijn uitgeput, is er nog altijd de optie om de bank zelf te verkopen. Maar lukt dat nog wel? De reddende engelen zijn dun gezaaid. In de Verenigde Staten is JP Morgan al gebruikt ter redding van de zakenbank Bear Stearns, terwijl de honger van Bank of America vermoedelijk al is gestild door zijn frustrerende ervaringen met hypotheekverstrekker Countrywide.

In Engeland zijn HSBC en Lloyds TSB nog steeds sterk genoeg om één van hun zwakkere broeders te hulp te schieten. Maar willen ze dat ook echt? De banken die vorige week hebben deelgenomen aan de reddingsoperatie voor Bradford & Bingley hebben al een derde van hun geld verloren.

Als er nog meer banken in moeilijkheden komen, kon het wel eens lastig zijn nog bereidwillige redders te vinden. De autoriteiten moeten dan misschien hun toevlucht nemen tot onconventionele methoden, zoals het omkopen van banken om zwakkere instellingen over te nemen – door er bijvoorbeeld mee in te stemmen dat de belastingbetalers in de risico’s delen.

Er is al een precedent. De Federal Reserve moest 30 miljard dollar van de meest giftige bezittingen van Bear Stearns overnemen om de JP Morgan-transactie rond te krijgen.En als omkoping niet werkt, zullen meer nationalisaties overeenkomstig die van het Britse Northern Rock volgen. Dat zou zelfs de uitkomst kunnen zijn van het Fannie Mae/Freddie Mac-verhaal in de VS.

Uiteraard wordt de banksector nog steeds geschraagd door officiële veiligheidsnetten – zoals de voorziening voor zakenbanken die de Federal Reserve deze week verlengde en het zogenoemde ‘Special Liquidity Scheme’ van de Bank of England. Het faillissementsrisico is dus beperkt. Aan de andere kant voeren de autoriteiten de druk op zwakke banken op om kapitaal binnen te halen.

Gezien de omstandigheden is het nauwelijks verrassend dat de bankaandelen gekelderd zijn. De aandeelhouders hebben door dat hun belangen waarschijnlijk enorm verwaterd zullen worden bij toekomstige financieringsoperaties. En beleggers die op koersdalingen speculeren drijven de koersen nog verder omlaag.

Ondertussen blijft de druk op de banken toenemen om kapitaal vast te houden. Zelfs redelijk gezonde banken proberen hun balansen zoveel mogelijk van vreemd kapitaal te ontdoen. Dit is rationeel gedrag, vanuit het perspectief van individuele instellingen. Helaas veroorzaakt het nog meer schade aan de koersen en de huizenprijzen, en – doordat de kredieten krapper worden – aan de macro-economie. Daardoor komt er voorlopig geen einde zal aan deze vicieuze cirkel.

Hugo Dixon

(c) Breaking Views. Vertaling Menno Grootveld