Onze Silicon Valley

Van 11 tot en met 27 juli wordt in Alkmaar door de Stichting Nachtwerk in samenwerking met het gezelschap De Karavaan de opera Drebbel opgevoerd. Weet u wie Cornelis Jacobsz Drebbel was? Een Nederlands genie, geboren in Alkmaar, 1572, gestorven in Londen, 1633. Op muziek van Kees Wieringa zullen negen solisten zijn uitvindingen en ontdekkingen bezingen. Ik vind dat het de hoogste tijd is dat er een kunstwerk aan hem wordt gewijd. Ik heb met hem kennis gemaakt op de lagere school. In het geschiedenisboekje stond een mysterieus plaatje, de ets van een roeiboot die onder water voer. De eerste onderzeeboot ter wereld, uitgevonden en gebouwd door Drebbel, voortbewogen door zes roeiers. In 1622 heeft hij er een tocht van Westminister naar Greenwhich mee gemaakt. Het plaatje fascineerde me, ik kreeg het verlangen ook zo’n boot te bouwen. Het is er niet van gekomen; nog niet.

Drebbel was een genie van zijn tijd, een universeel mens. Hij heeft optische instrumenten gemaakt, een perpetuum mobile uitgevonden, een zichzelf regulerende broedmachine geconstrueerd, met een speciale apparatuur moerassen drooggelegd. Zijn nieuwsgierigheid kende geen grenzen. Pas in 1904 is door deskundigen opgehelderd waardoor zijn onderzeeboot zo’n veilig vaartuig was.

Een tijdgenoot van Drebbel is Simon Stevin (1548-1620), wis- en natuurkundige, eerst leraar van, toen vestingbouwer voor prins Maurits, oplosser van het raadsel der communicerende vaten en bovenal bouwer van de prachtige zeilwagen. Daarvan bestaat ook een prachtig plaatje. De wind blaast vol in de twee zeilen. Volgepakt met genodigden rijdt de wagen over het strand. Misschien is het de beroemde rit in februari 1602, als 27 binnen- en buitenlandse diplomaten binnen twee uur van Scheveningen naar Petten rijden, met een gemiddelde snelheid van 50 kilometer per uur. Dit betekent dat het soms nog harder ging. Het moet een wonderbaarlijke sensatie zijn geweest. De zeilwagen was zo stevig gebouwd dat hij pas aan het begin van de negentiende eeuw uit elkaar is gevallen. Stevin was ook een taalpurist. In zijn wetenschappelijke verhandelingen vermeed hij vreemde woorden, en hij veronderstelde dat Adam en Eva in het Paradijs Nederlands hadden gesproken, de taal die eenvoud en helderheid combineerde.

Laten we Antonie van Leeuwenhoek (1632-1723) niet vergeten. Bouwer van zijn eigen microscopen die tot 500 maal vergrootten, ontdekker van de kleinste levende wezens, grondlegger van de microbiologie. Hij zag, zoals hij heeft gezegd, het bestaan van God bevestigd in de anatomie van een luis. En nog een genie: Christiaan Huygens, zoon van de dichter. Hij heeft het slingeruurwerk uitgevonden en gebouwd, en ook het eerste uurwerk met een onrust. Ook ontdekte hij dat Saturnus door een platte ring wordt omgeven.

Degenen die ik hier genoemd heb, zijn de grootsten van hun tijdvak. Dit betekent dat er een middenmoot en een onderlaag zijn geweest die ook een relatief hoog niveau hadden. Nederland was in de Gouden Eeuw niet alleen het land dat de Tachtigjarige Oorlog won en waar de beste schilders woonden. Het was ook de Silicon Valley van die jaren. Een opera over Cornelis Drebbel is een goed begin. Er zit nog veel meer in.