Een vrije krant, ja, maar met moeite

Dagblad Timpul doet alles om onafhankelijk te zijn in het corrupte Moldavië.

Ook al willen drukkers niet drukken, politici niet praten en bedrijven niet adverteren.

Als u in Moldavië had gewoond, had u deze krant misschien pas op maandag gekregen. Of op dinsdag. Of helemaal niet.

Dat had niet gelegen aan de bezorgauto’s die vast zijn komen te staan in de file, of de bezorger die per ongeluk uw huis oversloeg. Het had kunnen komen doordat er iets in de krant had gestaan dat de baas van het distributiebedrijf onwelgevallig was. Een artikel over de premier. Of over de toestand van het onderwijs.

Het overkomt de redactie van Timpul, de eerste onafhankelijke krant in de voormalige Sovjet-staat, regelmatig. De bezorging van Timpul ligt in handen van Posta Moldova, een voormalig staatsbedrijf waarvan de baas lid is van de regerende communistische partij. Hardop wordt het op de redactie door niemand gezegd, maar er zou weleens sprake kunnen zijn van bewuste tegenwerking.

Olesea Marcuta, chef van de commerciële afdeling van de krant, haalt haar schouders er inmiddels over op. Het is een van de vele problemen waarop Timpul stuit bij het maken van de krant.

Want wat te denken van adverteerders die niet bij jou willen adverteren omdat je onafhankelijk bent, en dus negatief durft te schrijven over de regering én over de oppositie. Of omdat je in het Moldavisch schrijft, en niet in het Russisch – de taal waarin de meeste kranten verschijnen. Moldavië, dat tussen Roemenië en Oekraïne in ligt, maakte tussen 1940 en 1991 deel uit van de Sovjet-Unie.

Of wat te denken van de drukkerij, ook een voormalig staatsbedrijf, dat foto’s van de kandidaten van de oppositie tijdens verkiezingstijd zo slecht afdrukt dat ze niet te herkennen zijn.

En het belangrijkste: wat als je als verslaggever niet van iedereen informatie krijgt, geen antwoord krijgt op je vragen en moet opboksen tegen kranten die op de hand zijn van de regering.

Op de redactie in de hoofdstad Chisinau, een kleine kamer van ongeveer vier bij vier waar op ingenieuze wijze alle negen verslaggevers van de krant inpassen, laat adjunct-hoofdredacteur Tatiana Corai een van de concurrenten zien zien. „Hier, en hier, en hier, en hier.” Ze prikt met haar wijsvinger op de pagina’s van Moldova Suverana.

Op vrijwel iedere pagina van deze wekelijks verschijnende krant staat een foto van president Vladimir Voronin. Voronin leidt een vergadering. Voronin bij een restauratie van een kerk. Voronin in gesprek met jongeren. En alle artikelen zijn positief over de president.

Niet dat de redactie van Timpul altijd negatief is over de regering. Maar, zegt verslaggeefster Irina Codrean, „wij willen wel graag weten waarom er bepaalde dingen gebeuren”. Ze vertelt over een auto-ongeluk dat werd veroorzaakt door een belangrijke adviseur van de president en waarbij gewonden vielen. „We kregen geen enkel antwoord toen we wilden weten wat er was gebeurd”, zegt ze. „En de andere kranten zwegen.” Codrean: „Terwijl een ongeluk dat werd veroorzaakt door de burgemeester van Chisinau die van de oppositie is, en waarbij alleen blikschade was, in andere media werd opgeblazen tot een enorm schandaal. Dáár wilde iedereen wel over praten.”

Valentina Baciu, politiek redacteur, vertelt dat de meeste parlementariërs haar nog nét een hand willen geven. Maar praten, nee. Ze blijft er vrolijk onder, net als collega Codrean: „Ik heb de regeringsgebouwen van Polen en Roemenië van binnen gezien. In het gebouw van onze eigen president ben ik nog steeds niet geweest”. En dat ligt op loopafstand van de redactie in Chisinau.

Het moeilijke voor de redactie, zo blijkt ook tijdens de ochtendvergadering deze donderdag, is dat bijna alle verhalen een politieke lading hebben of krijgen, en het daardoor lastig is om onafhankelijk te blijven.

Een interview met de ‘persoon van de dag’, een vrouw die een herdenking organiseert voor slachtoffers van Stalin, gaat ook weer over de Moldavische verhoudingen met Rusland enerzijds en de Europese Unie anderzijds.

Het meest actuele verhaal gaat over een radiostation dat uit de ether dreigt te worden gehaald, omdat het onafhankelijk is. De redactie besluit het op te nemen voor de zendermedewerkers en zelfs een pamflet van hen af te drukken op een gewone pagina, in plaats van een opiniepagina.

Timpuls grootste uitdaging komt volgend jaar. Dan zijn er parlements- en presidentsverkiezingen. Bij de burgemeestersverkiezingen vorig jaar al probeerde de krant over alle kandidaten te schrijven en geen partij te kiezen. Dat lukte tot een week voor de verkiezingen; toen steunde de redactie uiteindelijk een van de oppositieleden. Het doel is om nu de onpartijdigheid tot aan de stembus vol te houden.

Lees het verhaal dat Timpul schreef over het bezoek van twee redacteuren van NRC Handelsblad op timpul.md