‘Een staking in deze tijd is geen geweldig idee’

In Hollywood staan twee acteursvakbonden tegenover elkaar in de onderhandelingen over arbeidscontracten. Alleen George Clooney probeert vrede te stichten.

Zelfs in een arbeidsconflict dat dreigt uit te lopen op een grote acteursstaking, zijn de reacties van de sterren typerend. Tom Hanks, oerdegelijk, stelt voor tevreden te zijn met wat geboden wordt. Jack Nicholson, weerspannig en heetgebakerd, vindt dat de filmstudio’s acteurs beter moeten betalen.

Beide acteurs zijn blikvangers in een arbeidsconflict, waarin de twee vakbonden die zij vertegenwoordigen niet alleen tegenover de werkgevers staan, maar ook tegenover elkaar. Hanks’ vakbond heeft een nieuw arbeidscontract, de leden keurden dat dinsdag goed. Maar Nicholsons vakbond stuurt aan op een staking.

Bijna drie decennia onderhandelden de vakbonden zij aan zij met de werkgevers. Samen stonden ze sterker. Totdat een onbeduidend conflict over een ster in The bold and the beautiful tot een breuk leidde. De kleinere Aftra (Hanks) sloot daarna op eigen houtje een driejarige arbeidsovereenkomst af, het grote SAG zit vast.

Vorige week, na 42 dagen onderhandelen, probeerden de filmstudio’s met een „laatste aanbod” nog een oplossing te forceren. Maar ook dat voorstel – 250 miljoen dollar aan aanpassingen – werd donderdag door de SAG afgewezen. Weliswaar liet de bond weten nog altijd „open te staan voor onderhandelingen”, maar voor de studio’s is dat niet bespreekbaar. „Dit was ons slotbod”, aldus de Alliance of Motion Picture and Television Producers (AMPTP – de verenigde werkgevers), die de houding van de SAG „onredelijk” noemt. Toch kan een eventuele staking nog weken op zich laten wachten: zou het SAG-bestuur al een werkonderbreking voorstellen, dan moet eerst driekwart van de leden daarmee instemmen.

De laatste keer dat acteurs staakten over collectieve arbeidsovereenkomsten, was in 1980. Het werk werd toen drie maanden stilgelegd. Inzet: de beloning voor verspreiding via een nieuw medium, de videocassette.

Intussen is de sector „de facto in een staking beland”, zegt de AMPTP. „De filmproductie is zo goed als stilgelegd en het afleveren van televisieseries wordt serieus bedreigd”. Volgens Film LA. inc – een non-profit bedrijf dat onderhandelt tussen filmproducenten en locaties – is dat onzin; tussen 2 en 8 juli werden alleen al in en om Hollywood in totaal 101 draaidagen geteld; hetzelfde aantal als vorig jaar in deze tijd.

Films die wel gevaar lopen op vertraging zijn Hanks’ Angels & Demons, en een episode uit de Transformers-serie. Ook wordt in elk geval al een maand niet meer begonnen aan het filmen van nieuwe projecten. De makers van dramaseries zoals CSI en ER hebben door vooruit te werken een voorraad afleveringen aangelegd. Volgens de studio’s zou de Californische economie in geval van een staking 23 miljoen dollar per dag mislopen.

De SAG is met 120.000 leden een machtige vakbond. Niet alle leden zijn overigens van het kaliber Nicholson. Een standaard grap in Hollywood gaat bijvoorbeeld zo: „Hoe noem je een SAG-lid? Ober!” Tweederde van de leden verdient minder dan 1.000 dollar per jaar met acteren, nog geen vijfde verdient jaarlijks meer dan 7.500 dollar als acteur.

Het is de tweede keer in een jaar dat Hollywood wordt beheerst door arbeidsconflicten: afgelopen winter staakten de scriptschrijvers gedurende honderd dagen om beter beloond te worden voor de verspreiding van hun werk via nieuwe media, zoals dvd en internet. De staking zou 2,3 miljard dollar (1,5 miljard euro) gekost hebben. 37.000 inwoners van Los Angeles en New York raakten er hun baan door kwijt.

Als de SAG-acteurs nu ook een staking uitroepen, zijn de gevolgen nog ingrijpender.

Zoals Robert de Niro verwoordde: „Met de economische omstandigheden van dit moment lijkt een staking me geen geweldig idee.” Maar gelukkig is er altijd nog George Clooney. Als een van de weinigen poogt hij nu de strijdende partijen tot elkaar te brengen. „In plaats van artiesten tegen elkaar op te zetten, kunnen we misschien kijken of we iets kunnen vinden waar beide vakbonden naar streven”, schrijft hij in een open brief. „Verhalen over Jack Nicholson versus Tom Hanks versterken alleen maar de onderhandelingspositie van de studio’s.”

Volg de acteursstrijd in Hollywood via sag.org, aftra.org en nrc.nl/kunst