Zachte film over het harde lot van verlamde man

dvd

The Diving Bell and the Butterfly

Regie: Julian Schnabel.Met: Mathieu Amalric, Emmanuelle Seigner. €19,99*****

De dvd bewijst zijn nut natuurlijk pas echt bij films die je keer op keer kunt zien. En daarvan zijn er niet veel. The Diving Bell and the Butterfly van Julian Schnabel is zo’n zeldzame film.

Is dit een leven? vraagt Jean-Dominique Bauby (Mathieu Amalric) zich af als hij zo ongeveer het slechtste nieuws krijgt dat een mens kan horen. De hoofdredacteur van de Franse Elle, een gescheiden veertiger met drie kinderen, ontwaakt uit een coma en blijkt na een beroerte volledig te zijn verlamd. Alleen zijn linkeroog werkt nog. Hij communiceert door te knipperen, terwijl zijn verzorgers het alfabet opzeggen. Zo maakt hij woorden, zinnen en uiteindelijk een heel boek: Le scaphandre et le papillon. Dat boek is verfilmd door regisseur en beeldend kunstenaar Julian Schnabel.

Een scenarioschrijver had geen scherper contrast kunnen verzinnen: van de snelle, flitsende, vluchtige en cynische modewereld belandt Jean-Do in een wereld van complete immobiliteit en afhankelijkheid van het mededogen van zijn dokters, therapeuten en familie. In de eerst helft van de film hanteert Schnabel uitsluitend het subjectieve perspectief van de verlamde man. Een statische cameravoering ligt dan voor de hand. Schnabel doet juist het tegenovergestelde. Zijn camera staat geen moment stil, zoals het oog van Jean-Do voortdurend heen en weer schiet.

Behalve zijn oog heeft hij nog twee andere vermogens, waaraan hij zich vastklampt: zijn herinneringen en zijn verbeelding. Zijn lichaam voelt aan alsof hij in een zwaar, ouderwets duikpak op de bodem van de oceaan ligt (the diving bell); zijn verbeelding vergelijkt hij met een vlinder. Schnabel laat zijn camera van tijd tot tijd fladderen.

Het begrip ‘zachtheid’ moet voortdurend in zijn achterhoofd hebben gespeeld: de muziek (Tom Waits, Lou Reed) is intiem, hij gebruikt lichte pastelkleuren en strijklicht, de voice-over is spaarzaam en fluisterend.

Ja, dit is een leven. En The Diving Bell and the Butterfly is een film die je elke vijf jaar opnieuw kunt zien, en die dan steeds net iets anders zal betekenen.