Overname ABN valt Fortis zwaar

Fortis meldt de ene tegenvaller na de andere. De financiering van de overname van een deel van ABN Amro eist haar tol nu ook de kredietcrisis het bedrijf heeft geraakt.

Het nachtmerriescenario voor Jean-Paul Votron is uitgekomen. De hoge prijs die de Belgisch-Nederlandse bank-verzekeraar Fortis voor een substantieel deel van ABN Amro neertelde, gecombineerd met de algehele malaise op de financiële markten door de kredietcrisis, dreigen van de topman van Fortis het eerste Belgische slachtoffer te maken.

Morgen komt de top van Fortis in extra ingelaste vergadering bijeen om over de crisis te spreken. Vooral in België wordt druk gespeculeerd over het vertrek van bestuursvoorzitter Votron. En ook de positie van Maurice graaf Lippens (al sinds de jaren negentig feitelijk de baas van Fortis) zou ter discussie staan.

Directe aanleiding voor de crisis was de onverwachte actie om 8 miljard euro bijeen te schrapen om de zwakke balans te versterken. De koers ging daarop hard onderuit. Hoewel Votron anders had beweerd, bleek Fortis dringend extra geld nodig te hebben. Aandeelhouders reageerden furieus. De waarde van de al uitstaande aandelen verwaterde door een nieuwe emissie van 1,5 miljard en Fortis schrapte tegen de afspraken in het interimdividend.

Maar de naderende climax van deze week staat niet op zichzelf. Sinds vorig jaar zomer de kredietcrisis uitbrak, hebben banken wereldwijd het zwaar. Fortis moest toen de crisis al was uitgebroken ook nog eens miljarden ophoesten voor de overname van ABN Amro samen met de Spaanse bank Santander en de Royal Bank of Scotland. Fortis gold al voor de crisis als de zwakke broeder van het drietal.

Die overname blijkt Fortis toch zwaarder te vallen dan de bank wilde toegeven. Al eerder ging Fortis in zee met de Chinese verzekeraar Ping An, die voor 2,15 miljard euro de helft van Fortis’ vermogensbeheer overnam en voor 5 procent participeert in Fortis Holding. Door de – deels door de Europese Commissie verordonneerde – verkoop van onderdelen van ABN Amro, schraapte Fortis ook al geld bij elkaar. Eergisteren nog 200 miljoen euro voor een dochter in Londen.

Het mocht niet baten.

Een eventuele opvolger van Votron krijgt het niet makkelijk. Het belangrijkste, zegt Ton Gietman van vermogensbeheerder Petercam, is dat de integratie van Fortis en de ABN Amro-onderdelen goed verloopt. Sinds de feitelijke overname zijn Fortis, Santander en RBS bezig de bank op te knippen, een delicaat proces waar toezichthouder De Nederlandsche Bank bovenop zit. Als Fortis in problemen komt, moeten de andere twee de bank te hulp schieten.

Fortis is dankzij de extreem lage koers van dit moment inmiddels een aantrekkelijke overnamekandidaat. Heel Fortis is minder waard dan de 24 miljard euro die de bank voor het deel van ABN Amro neertelde. Maar geluk bij een ongeluk is dat momenteel geen enkele bank ter wereld zo goed in de centen zit dat een dergelijke overname makkelijk gefinancierd kan worden.

DNB zal mede wegens de risico’s van een overname op een overname de mogelijke opvolging van Votron scherp in de gaten houden, verwacht analist Gietman van Petercam. Als kandidaten worden genoemd Filip Dierckx (nu verantwoordelijk voor de zakenbank) en de Nederlander Peer van Harten (verantwoordelijk voor de verzekeringstak). Volgens Gietman maakt Van Harten de minste kans: „Hij is Nederlander én verzekeraar, terwijl de uitdagingen voor Fortis de komende tijd in de bankenhoek zitten.”

Ook een tussenpaus is denkbaar. Gietman denkt aan de huidige plaatsvervangend bestuursvoorzitter Herman Verwilst: „Die kan de integratie van ABN Amro goed proberen af te ronden en dan alsnog plaats maken voor een definitieve nieuwe topman.”

Topman Pierre-Olivier Beckers van de Belgische supermarktketen Delhaize zei het vandaag in Het Financieele Dagblad het scherpst: „Het sluiten van een grote transactie om het eigen ego te strelen [is] de stomste fout die je kunt maken.” Voor Votron en Lippens (architect achter overname ABN Amro) komt die waarschuwing echter te laat.