Iraanse ster moet zijn land dienen

Regering Iran verbiedt sterren tv-optredens in binnen- en buitenland.

Sporthelden moeten de geest van hoffelijkheid bevorderen.

De Iraniër Hossein Rezazadeh mag de sterkste man ter wereld zijn, een nog krachtiger macht heeft bepaald dat hij niet meer mag optreden in reclames op televisie.

Rezazadeh, ook wel de ‘Iraanse Hercules’ genoemd, is tweevoudig winnaar van olympisch goud in de zwaarste gewichtheffersklasse. Hij verscheen onlangs in een reclame op een satellietkanaal waarbij hij als klant een huis in Dubai wil kopen.

Maar Iraanse filmsterren en sporthelden leenden zich steeds vaker voor reclames in eigen land. En sinds circa dertig Iraanse satellietzenders vanuit het buitenland zich op Iran richten, zijn deze voor de sterren ook een interessante markt geworden.

Iran heeft een actieve filmindustrie, maar geen filmsterrencultuur. Roddelbladen liggen aan banden en programma’s op de staatstelevisie richten zich liever op religie en politiek dan op aardse zaken als het leven van de sterren. Buitenlandse satellietzenders besteden juist veel aandacht aan Iraanse sterren. Zo konden sterren als Baghram Radan en Mohammad Reza Golzar het gezicht worden van advertentiecampagnes voor het elektronicamerk LG en voor kledingmerken.

De optredens van Rezazadeh liggen gevoelig bij de autoriteiten, omdat satelliettelevisie in Iran is verboden: schotels worden door de politie van daken gehaald en stoorzenders ingezet om de signalen te verzwakken. Door op deze zenders te verschijnen laten Rezazadeh en de andere sterren zien dat deze maatregelen niet werken. De commercial was blijkbaar de druppel die de emmer deed overlopen. Het Iraanse ministerie van Cultuur en Islamitische Leiding besloot deze week dat Iraanse sterren niet meer in reclames in binnen- én buitenland mogen optreden. „Ze moeten de geest van hoffelijkheid bevorderen en niet de cultuur van het consumentisme”, schreef Ali-Reza Karimi, directeur van het Iraanse departement voor advertentie en informatieverspreiding deze week in een nieuwsbrief van het ministerie van Cultuur en Islamitische Leiding.

Beelden van Rezazadeh, die aanbiedingen uit Turkije en de VS heeft afgeslagen om voor Iran te gaan gewichtheffen, worden vaak op de Iraanse staatstelevisie getoond als voorbeeld van nationale trots. Dat hij in een reclame in Dubai een huis probeert te kopen, vinden de Iraanse autoriteiten niet in dat beeld passen, zeggen ze. Rezazadeh, die op de komende Olympische Spelen weer goud hoopt te winnen, heeft nog niet gereageerd op het verbod.

De niet-politieke, Perzischtalige satellietzenders hebben een schemerwereld gecreëerd, waar veel dingen die in Iran verboden zijn, worden getoond. Tegelijkertijd letten de zenders er goed op dat de belangrijkste waarden van het Iraanse islamitische systeem, religie en nationalisme, niet worden beledigd. Zo zendt de zender ‘Persian Music Channel’ (PMC) clips uit van Iraanse popzangers uit Los Angeles, maar gaat de zender op zwart op herdenkingsdagen voor de dood van belangrijke shi’itische geestelijken.

„Wij zenden dat soort reclames niet uit, omdat ze meestal van slechte kwaliteit zijn”, zegt Mehrdad Kia van PMC telefonisch vanuit Dubai. „Maar we hebben wel interviews met Iraanse sterren. Daar steken ze hun nek voor uit en soms krijgen ze ervoor op hun kop.” Volgens Mahtab Keramati, een Iraanse filmster en ambassadrice voor het VN-kinderfonds UNICEF in Iran, missen de sterren zo een belangrijke bron van inkomsten. „Maar ergens is het wel terecht, want vrouwen mochten al niet in dat soort reclames optreden. Dus het beleid wordt nu tenminste gelijk getrokken”, zegt ze.

Volgens haar is de advertentiemarkt voor sterren „een win-winsituatie voor de ster én het bedrijf. We zetten in Iran net onze eerste stappen in deze vorm van promotie. Het had veel professioneler kunnen worden. Maar het is nu dus afgelopen.”