De 25 rampen of een verhaaltje over vis

Gelijktijdig op televisie gisteravond: De 25 meest schokkende ongelukken aller tijden op SBS 6 en bij de RVU een nieuw seizoen Klootwijk aan Zee, het visprogramma dat deze week de vraag stelt hoe het toch komt dat sardientjes in blik altijd even groot zijn. De keuze tussen een wereldomspannende beeldencyclopedie van menselijk leed en een miniatuurtje uit Marokko over een stinkend visje dat je volgens Greenpeace niet eens meer mag eten, lijkt eenvoudig. Overgeschakeld naar kanaal 6.

De 25, gepresenteerd door de erg blonde Ellemieke Vermolen, begint met de Challenger, het ruimteveer dat in 1986 voor de ogen van het verzamelde Amerikaanse publiek uiteenspatte. Een goeie tv-ramp. Ik stel me in op realtime- en slowmotionbeelden van de ontploffing en de paniek bij het publiek.

Cru? SBS wil dat ik griezel, dus kom maar op. Maar hee, daar stapt opeens de 62-jarige Wubbo Ockels in beeld, met een verhaal over – ga weg Wubbo! - de oorzaak van de ramp. Boeiuh, die lees ik wel op internet. Ik wil nu met eigen ogen zien wat er precies gebeurde.

Maar dat blijft uit en dan is ongeluk nummer 24 al aan de beurt. Grace Kelly, echtgenote van prins Reinier van Monaco, verongelukt in 1982 met haar auto. Haar dochter Stephanie speelde een rol, of toch niet. Er zijn geen beelden van het ongeluk. SBS sleurt de kijker door naar nummer 23: de aanrijding van Daphne Bunskoek met een brommer. Er zijn geen beelden van het ongeluk.

Ik raak in verwarring. Is het ongeluk van Bunskoek (de brommerbestuurder raakte zwaargewond) indrukwekkender of van groter historisch belang dan de ramp met de Challenger? Of zou de top 25 lopen van ergste naar minst erg en eindigt op nummer één een mus die op een hete zomerdag in 1979 van het dak viel?

Gelukkig duurt De 25 meest schokkende ongelukken aller tijden inclusief reclameblokken maar liefst twee uur en Klootwijk aan Zee maar 35 minuten, en begint dat nu pas. Door zeven rampen over te slaan en weer in te vallen bij ongeluk 13 (het Maastrichtse balkondrama) kan ik het visprogramma tussendoor helemaal zien.

Wouter Klootwijk loopt met een bovenmaatse koffer over het Zuid-Marokkaanse strand dat vol ligt met kotters.

„Je peux aller avec vous”, vraagt hij aan een visser.

„Inshallah”, antwoordt die. Als god het wil en je moet wel wachten tot middernacht, want sardines worden ’s nachts gevangen.

Om de scholen te lokaliseren gebruiken de kotters in de oorlog ontwikkelde onderzeeëropsporingsapparatuur. De dertig vissers aan boord zijn mee voor hun spierballen: zij moeten het ringnet met de enorme vangst naar zich toe trekken en het met een reusachtig schepnet leegscheppen. Het verhaal is intrigerend, de setting een levend schilderij dankzij het kleurige en ritmische camerawerk van Maarten Kramer. Terug aan de kade lossen de vissers de lading met groene kratjes die van hand tot hand gaan. Daarna gaat de vangst naar de sardientjesfabriek, 800 kilometer verderop.

Bij SBS voltrekt elk grootste ongeluk aller tijden zich ondertussen volgens hetzelfde stramien: er was eens een interessant mens of een geavanceerd bouwwerk of voertuig, toen was er Het Onheil dat kwam door een Lullige Fout, toen roddelden Boze Tongen over de Werkelijke Toedracht en toen bleven Onopgeklaarde Zaken over. Elk verhaal laat je onbevredigd achter. Je weet er het fijne niet van en de verwachtingen over de beschikbare beelden blijken overspannen. Ongeluk nummer één blijkt de dood van prinses Diana, voor wat de telling waard is. Ik heb niks geleerd.

Maar ik weet nu wel alles over sardientjes. De kop en de staart worden er in de fabriek met een gewone keukenschaar vanaf geknipt, zodat elk visje even lang is als hij in het blikje belandt. „Niet de blikjesfabriek past de blikjes aan, de vis heeft zich er maar bij neer te leggen dat het blikje de baas is”, concludeert Klootwijk. Voldaan over deze nieuw opgedane microkennis kruip ik in bed.