Wijk glijdt af ondanks sloop en nieuwbouw

Sloop en nieuwbouw, een beproefd middel om achterstandswijken te verbeteren, voorkomt niet dat wijken afglijden. Het opknappen van de veertig Vogelaarwijken kan nieuwe probleemwijken creëren.

Dat concluderen onderzoekers van de Universiteit Utrecht in twee afzonderlijke onderzoeken. De conclusies ondergraven de uitgangspunten van het beleid van minister Vogelaar (Wonen, Wijken en Integratie, PvdA).

In een nog niet gepubliceerd rapport onderzoekt de Utrechtse faculteit Geowetenschappen het effect van sloop en nieuwbouw in zes probleemwijken, verspreid over het land. Achterliggend idee is dat nieuwe (koop)huizen rijkere bewoners aantrekken en de bevolkingssamenstelling positief beïnvloeden. Dit zou de sociale samenhang versterken – een hoofddoelstelling van het kabinet.

Maar dat blijkt niet zo uit te pakken. Slechts 13 procent van de bewoners in de zes wijken vindt dat bewoners beter met elkaar omgaan sinds er nieuwe huizen zijn gebouwd. In Pendrecht (Rotterdam) en Bouwlust (Den Haag), de twee grootste wijken uit het onderzoek, ziet 30 procent op dit gebied juist achteruitgang. Een groot deel van de bewoners, in Pendrecht meer dan de helft, noemt ook de bevolkingssamenstelling verslechterd. „Nieuwbouw is nergens een succesverhaal”, zegt stadsgeograaf en onderzoeker Gideon Bolt. „Het voorkomt niet dat wijken afglijden.”

Desondanks blijft dit beleid populair. De komende vijf jaar worden in de veertig ‘krachtwijken’ van Vogelaar zo’n 25.000 woningen gesloopt, aldus het Centraal Fonds Volkshuisvesting. Daar komen 30.000 nieuwe voor in de plaats: 13.600 huurwoningen en 16.400 koopwoningen.

Door dit beleid verlaat een aantal mensen de wijk, meestal de bewoners van de sloopwoningen. Zij komen vaak terecht in andere arme, zwarte wijken in dezelfde stad, blijkt uit het tweede onderzoek, gepubliceerd door NICIS Institute, een kenniscentrum voor grootstedelijke vraagstukken.

Ze keren vaak niet terug naar hun oude wijk, al waren ze dat wel van plan. Daardoor ontstaan in de andere wijken, waar het toch al niet goed ging, nieuwe concentraties laagopgeleiden en huishoudens met lage inkomens. De problemen zijn dan alleen verplaatst, aldus de onderzoekers.