SCP: harde aanpak criminele jongeren is niet effectief

Boot camps, waar criminele jongeren met harde hand worden heropgevoed, klinken misschien effectief maar ze zijn dat niet, zegt het SCP vandaag.

Het bekt zo lekker. Criminele jongeren gaan we heropvoeden in kampen. Gewoon hard aanpakken, dat zal ze leren. Er wordt, vooral in Den Haag, al jarenlang over gediscussieerd. Minister Rouvoet (Jeugd en Gezin, CU) wil opvoedkampen door het hele land, zei hij vorig jaar. Oud-premier Ruud Lubbers had het in de jaren negentig al over „kampementen” waar drop-outs op militaire wijze discipline bijgebracht moest worden.

Het werkt niet. De heropvoedingskampen, of boot camps, voor jonge delinquenten hebben zelfs een averechts effect, stelt het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in een vandaag verschenen rapport Sociale veiligheid ontsleuteld. Het gaat om heropvoedkampen zoals bijvoorbeeld Glen Mills in Wezep en Den Engh in Den Dolder waar jongens ten minste anderhalf jaar met tucht, orde en regelmaat worden heropgevoed. Volgens de methode van Glen Mills moeten de jongens elkaar met groepsdruk op het rechte pad houden. Wie fouten van andere jongeren corrigeert, krijgt status en privileges. Ook in Den Engh wordt een harde opvoedmethode gebruikt.

Eind vorig jaar bleek uit cijfers van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie dat 78 procent van de ex-pupillen van Glen Mills vier jaar na vrijlating één of meer misdrijven heeft gepleegd. Bij andere justitiële jeugdinrichtingen was dat cijfer 58,3 procent. Ook de jongeren uit Den Engh gaan vaker de fout in dan jongeren uit reguliere jeugdinrichtingen. Vorige maand ontstond commotie rond Glen Mills vanwege de methoden die worden gebruikt. Zo worden jongens die door het lint gaan vastgehouden en tegen de grond gedrukt.

De Glen Mills-jongens zijn ‘zware jongens’, ze hebben fikse misdrijven gepleegd, van overvallen tot geweldsmisdrijven. Maar er is nog iets. Uit onderzoek blijkt al langer dat een aanpak die een jongere uit zijn omgeving haalt en in een kamp plaatst, uiteindelijk niet goed werkt. Ze zitten maanden tussen andere delinquente jongeren van wie ze eerder slecht dan goed gedrag leren. Daarnaast komt de jongen, of het meisje, op een gegeven moment weer uit het opvoedkamp en gaat die terug naar de omgeving waar hij of zij uitkwam: waarschijnlijk dealen zijn vrienden nog steeds, zijn de schulden nog steeds even hoog en is ‘ma’ nog steeds zwaar aan de drank. Dan is het heel lastig om de net aangeleerde leefstijl te handhaven.

„Ambulante behandelprogramma’s”, schrijft het SCP dan ook, „zijn effectiever in het bestrijden van recidive onder minderjarigen dan residentiële programma’s”. Delinquente jongeren zijn het meest gebaat bij een programma dat ingrijpt in alle aspecten van het leven. Oók het gezin, de school, de vrienden en het werk worden erbij betrokken.

Cognitieve gedragstherapie en sociale vaardigheidstrainingen zijn de meest effectieve behandelingen, zegt het SCP. En die programma’s zijn er. Het zijn programma’s die uit de Verenigde Staten komen en getoetst zijn op effectiviteit. Ze worden op verschillende plaatsen al toepast. Er is alleen een probleem. Ze zijn erg duur.