‘Metropolis’ van Lang na vondst bijna compleet

Met een spectaculaire vondst in Argentinië is een Duits meesterwerk in zijn oorspronkelijke vorm herontdekt. Directeur Paula Félix-Didier van het kleine Museo del Cine in Buenos Aires vond in haar collectie filmblikken terug met daarin de vrijwel complete originele versie van Metropolis van Fritz Lang. Deze zwijgende sciencefictionfilm ging op 10 januari 1927 in Berlijn in première en duurde toen nog 150 minuten. Kort daarna, onder druk van gemengde kritieken en een resolute voorwaarde van de Amerikaanse distributiemaatschappij, heeft Lang zelf de schaar in zijn film gezet: Metropolis werd daarbij teruggebracht tot 114 minuten.

Een Argentijnse distributeur was kennelijk eigenzinniger, want die kocht de oorspronkelijke versie aan. Zo werd hij jarenlang in Argentijnse filmhuizen vertoond, tot hij, grijs gedraaid, werd afgedankt en via via belandde in het depot van het Museo del Cine. Filmwetenschappers, vooral Duitse, die er over de hele wereld naar zochten, hadden geen weet van de filmblikken in Buenos Aires.

Metropolis is een mijlpaal uit de filmgeschiedenis, daar hebben de negatieve reacties na de première niets aan af kunnen doen. De 35-jarige Lang, die naam had gemaakt met Der müde Tod en Dr. Mabuse, der Spieler, zette Metropolis, geschreven door zijn vrouw Thea von Harbou, op als een monsterproductie. In een grondige reconstructie van de vondst, zet het Duitse weekblad Die Zeit deze week ook die feiten nog eens op een rijtje: 36.000 figuranten, 20.000 kostuums, 310 draaidagen en 60 draainachten op een budget dat de machtige UFA-studio van destijds aan de rand van de afgrond bracht: vijf miljoen Rijksmark.

Het resultaat is een duizelingwekkend toekomstvisioen, van een stad waar het vliegtuig een doorsnee vervoermiddel is en waar de mensen boven de grond steenrijk worden van de inspanningen die arbeiders onder de grond moeten leveren. Een robot met het uiterlijk van een vrouw brengt de arbeiders in opstand, waarna de rijken de ondergrondse gewelven onder water dreigen te zetten.

De teruggevonden kopie, die 145 van de 150 oorspronkelijke minuten bevat, maakt veel zaken helder die in de tot nog toe bekende versies warrig of ronduit onbegrijpelijk waren geworden. Zo worden nu de motieven voor de wraakzucht van de robot-uitvinder duidelijk en is de dreigende verdrinking van een groep kinderen veel spannender in beeld gebracht. Er is ook een schitterende scène terug waarin een schurk fantaseert wat hij met gestolen geld zal doen, waarna het hem duizelt van de prostituees en de bars en de casino’s.