Maar samen één land?

Voor Nederland en Vlaanderen één land kunnen worden, moeten er verschillen worden overbrugd.

De Vlaamse krant De Standaard inventariseerde ze.

Nederland en Vlaanderen zouden moeten samengaan, schreef Geert Wilders gisteren op de opiniepagina van deze krant. Toevallig onderzocht de Vlaamse krant De Standaard de afgelopen weken in een uitgebreide artikelenreeks getiteld ‘Hollandse Maatjes’ de verschillen en overeenkomsten tussen Vlamingen en Nederlanders. Wat blijkt: voordat ‘Groot-Nederland’ werkelijkheid is moeten er nog wel een paar problemen worden opgelost. De vijf belangrijkste op een rij, met dank aan De Standaard:

1 Ze drinken geen karnemelk

Misschien wel het grootste verschil tussen Vlamingen en Nederlanders is de eetcultuur. De Nederlandse columnist J.L. Heldring schreef ooit in NRC Handelsblad: ‘Pas wanneer de Vlamingen bereid zullen zijn aan de lunch te volstaan met een broodje kaas en een glas karnemelk, of de Nederlanders hun dagritme willen laten verstoren door een copieus déjeuner met wijn, zal er sprake zijn van één cultuur. De liefde gaat door de maag.’ Hoewel de Nederlander steeds vaker bereid lijkt copieus te lunchen is de Vlaming vooralsnog even afkerig van het Nederlandse kadetje als vroeger.

2 Ze zijn veel rommeliger

Belgen zijn plantrekkers (mensen die de omstandigheden naar hun hand zetten, red.), Nederlanders plannenmakers. Met deze typering begint een artikel in De Standaard over Almere, de stad die misschien wel het duidelijkst toont hoe planmatig Nederlanders kunnen zijn. De Vlaamse auteur eindigt zijn stuk met de zin ‘Een ziel plan je niet. Die groeit.’ De ‘afwachtende’ Vlaamse houding als het aankomt op ruimtelijke ordening heeft natuurlijk een keerzijde. De Vlaamse publicist Geert van Istendael verwoordde het in Het Belgisch labyrint uit 1989 als volgt: „Ik bemin België omdat je er ruimer, comfortabeler, goedkoper, makkelijker kunt wonen dan in enig ander land dat ik ken. Ik haat België omdat de huizen er zo bloedlelijk en pretentieus zijn en door hun alomtegenwoordigheid het zachte landschap besmeuren.” Voor het verbouwen van een huis wordt in België vaak geen vergunningen aangevraagd. Het devies lijkt: zolang de buren niet klagen is het geen probleem.

3 Ze communiceren anders

De docent Nederlands Stefaan Evenepoel beschreef in De Standaard een klassieke situatie tussen een Nederlander en een Vlaming. Het is vrijdagmiddag drie uur, de Nederlander (hoger in de hiërarchie van het bedrijf) vraagt de Vlaming of er nog een spoedklus gedaan kan worden. De Vlaming wil vroeg naar huis en werpt een veelzeggende blik. De Nederlander zegt opgewekt: „Dat is dan afgesproken.” Als de Vlaming anderhalf uur later boos en treurig is snapt de Nederlander er niks van. Evenepoel analyseert zijn anekdote als volgt: „Nederlanders gaan ervan uit dat je een mening hebt en ervoor uitkomt.”

Wat zit daar nu achter? De Vlaamse filosoof en schrijver Paul Wouters, die al 25 jaar in Nederland woont, omschreef het in De Standaard zo: „De Nederlanders staan op een andere manier in de wereld, omdat ze van oudsher veel zelfbewustzijn hebben meegekregen. Ze hebben een houding van: hier ben ik, en omdat ik besta wil ik ook gehoord worden. De Belg daarentegen stond lang vanuit een situatie van onderdrukking in de wereld en vindt het niet zo vanzelfsprekend dat hij gehoord wordt. Hij heeft een zwak ontwikkeld gevoel van identiteit.”

4 Ze geloven in iets anders

Zo ongeveer op de grens tussen Nederland en Vlaanderen loopt ook nog een geloofsgrens: benoorden de grens is het eerder protestants, bezuiden eerder katholiek. Dit heeft grote consequenties voor de beide volkeren, zegt filosoof Wouters: „Het protestantisme is meer een godsdienst van het woord. Het lezen van de bijbel speelt er een belangrijke rol in. Dat is bepalend geweest voor het feit dat Nederlanders meer lezen, meer zingen en meer een schriftcultuur hebben dan Vlaanderen. In het katholicisme telde vooral het woord van de pastoor, van de kerk. Dat correspondeerde met een meer autoritaire, op een klassieke machtsstructuur gebaseerde samenleving. In het protestantisme is iedereen persoonlijk verantwoordelijk ten opzichte van God. Het is individualistischer en democratischer.”

5 Ze wíllen niet eens samen

In een enquête van De Standaard werd vorige maand aan een representatieve groep Vlamingen gevraagd: ‘Vindt u dat Vlaanderen en Nederland beter één land zouden zijn?’ 73 procent van de ondervraagde Vlamingen reageerde negatief. Hoe dat komt? Het antwoord op die vraag werd eigenlijk al in 1994 gegeven door de Vlaamse schrijver Tom Lanoye, in een interview met Het Parool: „Wat ik niet leuk vind aan Hollanders is hun vormelijkheid. In Vlaanderen zijn jullie niet geliefd. Jullie zijn onze Moffen. Voor een deel kunnen jullie daar zelf niets aan doen. Het heeft te maken met het onderwijs in Vlaanderen waar je ABN leert spreken. Hollanders lijken daardoor een soort van Übermenschen. Wat heel erg is, zijn Hollanders die het over Belgen hebben in termen als ‘gezellig’ en ‘Bourgondisch’, daar kan ik echt niet tegen.”

Surf voor meer artikelen naar www.standaard.be/hollandsemaatjes