Toezichthouder achter de schermen

De eerst verantwoordelijke voor het toezicht op de Nederlandse banken vertrekt. Hij gaat zich bezighouden met internationale standaarden voor accountants.

Soms sta je met lege handen. Ter gelegenheid van het afstuderen van zijn oudste dochter als arts, schonken DNB-bestuurder Arnold Schilder en zijn vrouw haar een kopie van een Brits schilderij van een ziek kind. Bij dat kind staat een arts zeer geconcentreerd te kijken. Maar ondanks alle expertise zijn er momenten dat je als arts niets meer kunt doen. Een wijze les voor zijn dochter, maar ook voor Schilder zelf.

Schilder, sinds 1998 lid van de directie van De Nederlandsche Bank (DNB) en belast met bankentoezicht, haalt het voorbeeld aan in het kader van het faillissement van zakenbank Van der Hoop, in 2005. Een aangrijpend incident in de tien jaar dat Schilder toezicht hield op de banken. „Het is heel triest als een kleine bank het niet redt”, zegt Schilder. Maar DNB kon niets meer doen.

Per 1 januari 2009 vertrekt Schilder bij DNB. Hij keert terug naar waar hij vóór zijn tijd als centralebankier meer dan 25 jaar werkte, de accountancy. Hij werkte bij accountant PricewaterhouseCoopers onder meer voor Unilever en Elsevier. Nu gaat hij leiding geven aan de International Auditing and Assurance Standards Board (IAASB), die de standaarden opstelt voor internationale accountancy.

Schilder is een voor het grote publiek onbekende figuur, en dat is tekenend voor de manier waarop hij zijn functie als toezichthouder heeft uitgeoefend. Achter de schermen presteert een toezichthouder het best, is zijn adagium.

Het laatste jaar van zijn carrière als toezichthouder mag gerust bijzonder genoemd worden. Niet alleen brak de kredietcrisis uit, ook ging ABN Amro over in buitenlandse handen, een zeer delicaat proces voor een toezichthouder. Schilder vindt het dan ook moeilijk om nu te vertrekken: „De hele financiële wereld is volop in beweging, maar ik heb nog een klein half jaar voordat ik echt weg ga.”

Het is publiek geheim dat DNB liever een overname van ABN Amro door één partij (liefst een Nederlandse) had gezien. De toezichthouder zag grote risico’s in een opsplitsing van de bank onder een trio van internationale banken. Met de problemen bij Fortis lijkt DNB met terugwerkende kracht gelijk te krijgen. Maar dat zul je van Schilder nooit hardop horen.

Zijn werkterrein bevond zich voornamelijk buiten Nederland. Als directielid van DNB belast met bankentoezicht had hij zitting in het Bazel-comité van bankentoezichthouders en was hij daarbinnen acht jaar voorzitter van de Accounting Task Force. Ook was hij lid van het Comittee of European Banking Supervisors (CEBS).

In de tien jaar dat hij toezicht hield is er veel veranderd in de financiële wereld. De internationalisering brak echt door, maar ook de innovatie. Schilder probeerde daar als lid van het Bazel-comité handen en voeten aan te geven, meest recent nog met een aanscherping van Bazel II, regels waar banken zich aan moeten houden.

In zijn nieuwe baan zal Schilder de hele wereld als zijn werkterrein hebben. De IAASB opereert formeel vanuit New York, maar vergadert periodiek in alle continenten. En Schilder zal van huis uit gaan werken, om zijn carbon footprint wat te beperken, zoals hij het zelf noemt. Nog een geluk dat hij recent zijn weerzin tegen de BlackBerry heeft opgegeven.