‘Mooie dingen moet je zoeken’

Op het Noord-Hollandse theaterfestival De Karavaan vindt de première plaats van de opera Drebbel over de zeventiende-eeuwse kunstenaar/wetenschapper. Thé Lau zingt de hoofdrol.

De stad Alkmaar kent een geniale uitvinder: Cornelis Drebbel, die leefde van 1572 tot 1633. Hij bedacht de technische uitvoering van de duikboot en schiep het volmaakte scharlakenrood, een kleur waar zonnekoning Louis XIV stapeldol op was. Dat leverde destijds kapitalen op. Maar Drebbel eindigde zijn dagen arm en berooid als barkeeper in Londen. Was hij inderdaad geniaal, of een charlatan?

Rockzanger Thé Lau vertolkt als bariton de titelrol in Drebbel, het volmaakte rood. Componist en pianist Kees Wieringa schreef de muziek op het libretto door Flip Broekman. De repetities vinden plaats in een loods aan de Pettemerstraat in het Alkmaarse industriegebied Overstad. Waarom koos Kees Wieringa juist voor Thé Lau, een zanger met rauwe stem en niet meteen een kunstenaar die je met opera en uitgeschreven partituren associeert?

Wieringa: „Drebbel leefde rond 1600. Voor mij is dat een cruciaal jaar, dat de overgang markeert van renaissance naar barok. De renaissance is een muzikale periode van het hoofd, van de ratio, de polyfonie; de barok daarentegen is aardser. Combineer een rationele geest met een grote emotionaliteit, dan kom je vanzelf uit bij Thé Lau.”

Lau: „Ik ben in de rol van Drebbel een mannelijke Marlene Dietrich; ik zing met diepe stem, heb veel parlando. Ik houd van cross-overs, dat heb ik sinds mijn afscheid van The Scene in 2002 veelvuldig gedaan. Ik zing met het tango-strijkkwartet Pavadita, ik trad op met Orkest De Volharding. Mooie dingen zijn zeldzaam, ik moet ze opzoeken.”

Lau komt zelf uit Bergen. „Alleen al daarom voel ik enige verwantschap met deze intrigerende figuur. Over Drebbel is niet veel bekend, hij sloot zich af omdat de mensen in hem toch alleen maar een vervalser zagen. Een keer kwam Christiaan Huygens hem tegen in Londen. Hij vond dat Drebbel een boers uiterlijk had. ‘Maar,’ verzekerde Huygens, ‘als hij spreekt is het of je de wijzen van Samos en Sicilië beluistert.’”

In de loods is de glanzende, ronde vorm van een duikboot te zien. Regisseur Andreas Tiedemann kiest voor een uitvoering waarin het heden wordt afgewisseld met flashbacks. Tiedeman: „Hoe leefde deze faustiaanse Drebbel, wat kunnen we over hem vertellen? De vorm van de voorstelling is als een dialoog door het koor, dat de bevolking van Alkmaar voorstelt: zij stellen dramatische vragen naar de geloofwaardigheid van Drebbel. Hij bedacht de onderzeeboot op gezag van koning James van Engeland. Drebbel deed zijn vondst dus als een militaire verdienste. Dat maakt zijn positie omstreden. Want hij was ook alchemist en rozenkruiser. Hoe kan iemand zoveel levens tegelijk leiden?”

Kees Wieringa laat zich voor zijn muziek inspireren door de opera L’Orfeo (1607) van Monteverdi. Hij zegt: „Ik gebruik zeventiende-eeuwse instrumenten als blokfluit, hobo d’amore, clavecimbel, trompet om de sfeer van die tijd op te roepen. Maar mijn muziek is onmiskenbaar ontstaan in deze tijd; het klinkt modern, en tegelijk ervaar je de muziek van Drebbels tijd. Ik heb voor Thé Lau enkele aria’s gecomponeerd die toegankelijk en naar ik hoop meeslepend zijn als ‘echte’ opera-aria’s.”

Tegenover de loods ligt een braakliggend terrein. Op het kale zand verrijst de theatertent, gebouwd van stalen buizen met een dak als een soort enorme vleugel. Er komt een waterpartij bij die de zee voorstelt. Voor Thé Lau is het essentieel dat hij straks zijn songs in de open lucht zingt: „Het publiek ziet een deel van de skyline van Alkmaar. Voor alles is deze Alkmaarder een kunstenaar: hij nam grote risico’s. Als kunstenaar weet je nooit waar je met een project terechtkomt. Zelfs voor het begrip ‘onderzeeboot’ moest nog een woord worden uitgevonden. Duikboot. En het rood dat hij bedacht, noemde hij ‘volmaakt’.”

Wieringa vult aan: „Ik heb tijdenlang gepuzzeld welke klankkleur rood heeft. Muziek van Händel klinkt vaak als ‘rood’. Ik ben er achter gekomen en de toeschouwer gaat het horen, ik kan het alleen niet in woorden zeggen, wel in muziek.”

Drebbel, het volmaakte rood. Première: 18/7. T/m 27/7. Info: drebbelrood.nl; karavaan.nl.