Het leger bedruipt zichzelf - maar hoe?

Gisteren bracht ik een bezoek aan de ervaren mensenrechtenactivist Asmara Nababan om te praten over de Munir-zaak. Toen ik hier drie weken geleden aankwam, werd er net een oud-generaal gearresteerd voor de moord op deze mensenrechtenactivist. Ik was benieuwd of Asmara Nababan die arrestatie ziet als een teken dat er echt iets aan het veranderen is in Indonesië. Blijven zelfs generaals niet langer onbestraft als ze een misdaad begaan?

Asmara (iedereen noemt mensen hier bij de voornaam, dus dat doe ik ook maar) ziet de arrestatie inderdaad als een grote vooruitgang, zei hij. ,,Vijf jaar geleden was dat nog onmogelijk geweest. Mensen als dit waren onschendbaar.” En hij kan het weten. Asmara gaat al jaren mee: van 1993 tot 2002 was hij lid van nationale mensenrechtencommissie Komnas HAM. Nu is hij directeur van DEMOS, dat onderzoek doet naar democratisering in Indonesië.

Of er echt iets is veranderd, moet natuurlijk nog blijken. Muchdi is nog lang niet veroordeeld. Asmara hoopt dat het leger wegblijft bij de rechtszaak. Bij een eerder proces rond mensenrechtenschendingen in Oost-Timor zat de rechtszaal volgens hem vol met militairen. ,,Heel intimiderend voor de rechter.” We zullen zien hoe dat dit keer gaat!

De problemen met de militairen zitten diep in Indonesië, zegt hij. Het leger is hier een soort zelfstandige eenheid binnen de staat, waar de regering rekening mee moet houden. Het leger is in het hele land tot op dorpsniveau vertegenwoordigd, wat natuurlijk erg duur is. Maar van het budget van het leger, komt volgens Asmara maar 30 procent van de overheid. De rest ,,verdient” het leger zelf. ,,Sommige analisten zeggen dat 60 procent van het legerbudget komt van illegale activiteiten als illegale visserij, illegale houtkap, drugs, smokkel en prostitutie.”

Een hervorming van het leger staat voorlopig niet op de agenda, zo lijkt het. Toen Asmara aan de minister van defensie vroeg wanneer die dacht dat het volledige defensiebudget van de overheid zal komen, zei die het niet te weten. Sowieso zal een hervorming de zegen van de militairen moeten hebben om te kunnen slagen, zegt hij. ,,Anders kunnen ze heel moeilijk gaan doen. Zíj hebben tenslotte de bommen en de geweren.”