FPÖ weer in beeld na val coalitie Oostenrijk

Nieuwsanalyse De Oostenrijkse regering is gisteren gevallen na een reeks interne conflicten. Peilingen duiden op winst voor extreem-rechts.

„Het is genoeg geweest”. Beknopter had Wilhelm Molterer, de leider van de conservatieve Oostenrijkse Volkspartij (ÖVP), zijn frustratie over het korte verstandshuwelijk van zijn partij met de sociaal-democraten (SPÖ) niet kunnen uitdrukken. Gisterochtend maakte de ÖVP een einde aan de ‘grote coalitie’ geleid door de sociaal-democratische bondskanselier Alfred Gusenbauer, die slechts anderhalf jaar regeerde.

Grote coalities zijn in Oostenrijk geen zeldzaamheid - het land heeft er na de Tweede Wereldoorlog meerdere gekend. Maar na de door Gusenbauer nipt gewonnen verkiezingen van 2006 traden de conservatieven, die zelf op winst hadden gerekend, slechts met grote tegenzin toe tot een door de SPÖ geleide regering. Het was de enige coalitie die kon rekenen op een meerderheid.

Het onderling chagrijn tussen beide regeringspartijen uitte zich al snel in conflicten over collegegeld, pensioenen en de gezondheidszorg. Dit voorjaar stemden de conservatieven tegen een parlementaire enquête naar een reeks affaires, waaronder over de zaak-Natascha Kampusch. De ÖVP vreesde dat zo’n enquête vooral schadelijk zou zijn voor haar eigen minister van Binnenlandse Zaken. Maar de SPÖ stemde voor.

Het incident dat uiteindelijk leidde tot de val van de regering – een open brief van Gusenbauer aan boulevardblad Kronen Zeitung twee weken geleden - geldt als de druppel die de emmer deed overlopen. Gusenbauer en SPÖ-voorzitter Werner Faymann pleitten in de brief, met een eurosceptische ondertoon, voor referenda over toekomstige EU-verdragen en uitbreidingen. Een „breuk” met de verantwoordelijke EU-politiek van de regering, zo reageerde de ÖVP verbolgen.

De val van de grote coalitie betekent ook het voorlopige politieke einde van Alfred Gusenbauer. Gisteren droeg hij het SPÖ-leiderschap over aan Faymann, die naar verluidt achter de brief aan de Kronen Zeitung zat en een populistische koers voorstaat.

Vervroegde verkiezingen zullen hoogst waarschijnlijk in september plaatsvinden. Opiniepeilingen duiden op winst voor de uiterst rechtse FPÖ, hetgeen de vorming van een coalitie niet zal vergemakkelijken. Hoewel de SPÖ de kritiek van de FPÖ op ‘Europa’ deels heeft overgenomen, is een coalitie tussen sociaal-democraten en rechts-populisten voor veel Oostenrijkse commentatoren nog moeilijk voorstelbaar. De verschillen tussen de partijen – met name op het gebied van immigratie en integratie – blijven zeer groot. De conservatieven regeerden eerder met extreem-rechts, maar Molterer sloot vandaag een nieuwe coalitie met de ‘Europa-vijandige’ FPÖ uit.

Wie van de beide grote partijen de verkiezingen ook wint – volgens de peilingen lopen ÖVP en SPÖ gelijk op – de coalitievorming zal niet eenvoudig zijn. Een sleutelrol dient zich aan voor de Groenen, die de ÖVP en SPÖ mogelijk aan een meerderheid kunnen helpen. Op plaatselijk en regionaal niveau regeren de Groenen al samen met de conservatieven. Groenen-leider Alexander van der Bellen heeft zich in ieder geval al kandidaat gesteld als vice-kanselier, naar eigen zeggen om de FPÖ uit de regering te houden.

Commentaar: Pagina 7