Elke dag een steekpartij in een rijke stad

In een half jaar werden er in Londen 19 tieners vermoord door andere tieners.

Het signaleren van een probleem is makkelijker dan het vinden van een oplossing.

Het begint op een epidemie te lijken. Vrijwel wekelijks worden er in de Britse hoofdstad Londen tieners vermoord. Meestal worden ze doodgestoken door leeftijdsgenoten. Soms per ongeluk, soms met opzet. Anderen overleven, maar raken zwaargewond. Het zorgt voor onrust onder de bevolking, en brengt de politie en politieke bestuurders in verlegenheid.

Vorige week was het opnieuw raak. De zestienjarige Shakilus Townsend, die tot een van de vele jeugdbendes hoorde die de armere wijken van Londen onveilig maken, werd neergestoken. In een zuidelijke buitenwijk werd hij in een val gelokt, vermoedelijk via een meisje dat een afspraakje met hem had geregeld. Eenmaal ter plekke was er van haar geen spoor te bekennen. Shakilus werd door gemaskerde jongens met honkbalknuppels en met messen bewerkt. „I don’t want to die, I want my mum”, waren volgens een ooggetuige zijn laatste woorden, terwijl hij bloedend op de grond lag. Dat Shakilus zelf geen lieverdje was, bleek naderhand uit een foto die hij op de website Bebo had geplaatst. Daarop is hij met getrokken mes te zien.

Shakilus is de achttiende tiener die dit jaar is vermoord. Gistermiddag overleed slachtoffer nummer negentien. Het was een pas veertienjarige jongen die drie weken geleden levensgevaarlijke steekwonden had opgelopen. Slachtoffer nummer zeventien was de zestienjarige Ben Kinsella die vorige week na een feestje op weg naar huis in een ruzie belandde en vermoedelijk per vergissing werd neergestoken. Zijn zaak trok extra aandacht doordat zijn zus een rol had in de tv-soap EastEnders.

Karim Brohi, een chirurg die is verbonden aan het Royal London Hospital, vergeleek Londen vorige maand al met een oorlogsgebied. Hij zei dat op zijn afdeling traumatologie een op de drie patiënten steekwonden heeft. Sommigen worden al aan hun tweede of derde steekwond geholpen. Collega Tunji Lasoye van het Zuid-Londense King’s College Hospital weet nog dat hij in 2000 hooguit een paar steekwonden per week voorbij zag komen, gewoonlijk bij mannen van in de twintig. Nu ziet hij ze dagelijks, en de slachtoffers worden steeds jonger en zijn vaker meisjes.

Hoe komt het dat het geweld onder jongeren zo is toegenomen? Een van de redenen is dat het aantal jeugdbendes in Londen is gegroeid. De politie heeft er 171 geïdentificeerd, uiteenlopend van nietsontziende professionele groepen tot tientallen betrekkelijk onschuldige jeugdbendes. In het zuiden van Londen wemelt het ervan, vooral rond grote naargeestige sociale woningbouwcomplexen waar veel immigranten een toevlucht hebben gevonden. Sommige bendes tooien zich met huiveringwekkende namen als ‘Bloodshedders’ of ‘Soldiers of Shakespeare’. Maar je hebt ook de Thatched Tugs en Cathall Estate Bois. De incorrecte spelling van thugs (schurken) en boys stamt uit de sms-taal die ze gebruiken.

De nationale regering neemt het probleem van de bendes en bijbehorende steek- en schietpartijen serieus. Maar het is makkelijker het probleem te signaleren dan er een oplossing voor te vinden. Deels omdat het met zoveel verschillende factoren tegelijk samenhangt. Met de slechte kwaliteit van het onderwijs in veel achterstandswijken, met de geringe grip van ouders op hun eigen kinderen, de problemen van immigranten en hun kinderen met het aanpassen aan hun nieuwe omgeving en de overvloedige aanwezigheid van drugs en criminaliteit in de arme wijken.

„Er zijn duizenden kinderen in Londen, die met ernstige emotionele problemen kampen”, zegt Christine Enright, als psychotherapeute verbonden aan de hulporganisatie Kids Company. „Sommigen worden van school getrapt, anderen uit het ouderlijk huis gezet. Dan slapen ze in portieken of auto’s. Ze moeten eerst zien te overleven. Sommigen beginnen te stelen en menigeen sluit zich aan bij jeugdbendes.”

Ook de Britse samenleving als geheel schiet tekort jegens kinderen, betoogt ze. Ze wijst op een Unicef-rapport over het welzijn van kinderen van vorig jaar. Van de 21 onderzochte ontwikkelde landen eindigde Groot-Brittannië op de laatste plaats. De Britten scoorden opvallend laag voor wat betreft de kwaliteit van het gezinsleven.

De kans dat een willekeurige Londenaar of een toerist bij het geweld betrokken raakt, blijft intussen gering. Maar mede door de overvloedige aandacht in de media, voelen veel van de 7,4 miljoen Londenaren zich onveilig.

Hoe is het mogelijk, zo vragen ze zich af, dat in een van de rijkste steden ter wereld jongeren elkaar doodsteken om onbenullige zaken als het niet respecteren van elkaars territorium – dikwijls corresponderend met een bepaalde postcode. De nieuwe burgemeester Boris Johnson probeert grip te krijgen op de situatie. Hij kende echter een onfortuinlijke start. De energieke zwarte dominee Ray Lewis die hij hiervoor had aangesteld als onderburgemeester moest vrijdag aftreden nadat hij was betrapt op leugens in zijn cv.

De politie heeft inmiddels de messentrekkerij uitgeroepen tot haar hoogste prioriteit, nog vóór het terrorisme. Ze voert geregeld acties uit waarbij messen in beslag worden genomen. En ze controleert of winkels zich houden aan een verbod om messen aan kinderen te verkopen.

Ook Cherie Blair, de vrouw van oud-premier Tony Blair, heeft zich in de discussie gemengd. De juriste zat een commissie voor die zich op initiatief van televisiekanaal Channel 4 over het probleem van de toenemende schiet- en steekpartijen boog. Ze verborg niet dat ze zich als ouder zorgen maakt om de veiligheid van haar eigen kinderen. In haar rapport beveelt ze strenger politieoptreden tegen wapenbezit aan en hardere actie tegen alcoholconsumptie van minderjarigen, niet zelden een factor bij steekpartijen.

Direct succes is niet te verwachten, erkende ze vanmorgen in een artikel in The Daily Telegraph: „Succes bij het elimineren van straatwapens zal draaien om een duizendtal kleine overwinningen.”