Dertig vriendjes maken van je kind geen genie

Kinderen worden sociaal door op de opvang of op school te zitten, zegt men.

Maar waarom wordt de samenleving dan al decennia lang steeds hufteriger?

Socialiseren lijkt tegenwoordig synoniem aan ‘functioneren in grote groepen’, zoals wat kinderen doen in kinderdagverblijven en jongeren op scholen. Maar socialiseren betekent niet dat je je kunt aanpassen aan een grote groep. Het betekent vooral dat je je de sociale normen van een gemeenschap eigen maakt. Daarvoor zijn goede voorbeelden nodig, waarvan men gewenst gedrag kan overnemen. Ook spelen aanleg en de opvoeding een rol. Onderzoeken waarin wordt beweerd dat het goed is voor kinderen om veel op een kinderopvang te verblijven, miskennen dat.

Toch worden aanbevelingen om kinderen vaak naar een kinderdagverblijf te brengen als zoete koek geslikt. Het lijkt wel alsof niemand zich afvraagt waarom men vroeger beter gemanierd was, terwijl het fenomeen ‘kinderdagverblijf’ nog niet bestond. Nu wordt dat fenomeen vooral gezien als mogelijkheid voor kinderen om goed te socialiseren. Maar door het massale karakter ervan reproduceren wij onze drukke samenleving in hen. Ouders draaien zich een rad voor ogen door te denken dat socialiseren vooral buiten het gezin plaatsvindt.

Natuurlijk is het handig wanneer kinderdagverblijven en scholen opvoedingstaken overnemen. Ouders zijn zo druk met hun werk dat ze wel wat hulp bij de opvoeding kunnen gebruiken. Maar is het realistisch om te verwachten dat kinderen goed maatschappelijk gedrag leren van 25 tot 30 leeftijdsgenoten? Zijn klasgenoten en docenten überhaupt geschikte rolmodellen? Je zou denken: het zijn jonge mensen van deze tijd. Maar voor sommige ouders is dat precies het probleem. „Mam, mag ik ook een navelpiercing? Juf Anke heeft er ook een”. Socialiseren en educatie zijn niet hetzelfde.

Meer rustige gezinsuren en juiste vriendjes zijn betere voorwaarden voor een evenwichtige persoonlijkheidsontwikkeling. Het is niet verwonderlijk dat veel kinderen aan gedragsstoornissen lijden als ze nooit mogen rusten en voortdurend in de weer zijn met leeftijdgenootjes.

Een solitaire jeugd is heus geen recept voor wereldvreemd gedrag. Kritisch omgaan met wie jouw kind optrekt is iets heel anders dan iemand isoleren. Een ietwat eenzame jeugd is zelfs een overeenkomstig element in biografieën van bekende componisten, wetenschappers en charismatische leiders. Schijnbaar groeien kinderen beter op in een kring met volwassenen dan wanneer zij dagelijks bloot gesteld worden aan de invloed van tientallen leeftijdsgenoten.

Het wordt tijd kritisch te evalueren hoe jongeren worden gesocialiseerd. Volgens premier Balkenende neemt de hufterigheid in Nederland toe. Schijnbaar leidt het socialiseren in grote groepen niet tot een bevredigende morele reproductie van de samenleving. Al is een aantal kinderen beter af in een dagverblijf of op school, het merendeel floreert meer naarmate het aantal gezinsuren toeneemt.

Met het huidige foutieve gebruik van de term socialiseren wordt de oorspronkelijke doelstelling – die bijna elke Nederlander onderschrijft – niet gehaald. Daarom moeten we terug naar het oorspronkelijke doel: reproductie van goede gedragsvormen. Dat kan door kinderen en jongeren te leren selectief te socialiseren.

Het is belangrijk dat ze leren welke omgeving een goede invloed op hen heeft. Als dat socialiseren in grote groepen het ene uiterste is en isolatie het andere, dan is het Aristotelische midden: selectie. Selectief socialiseren mag elitair lijken en dat is het wellicht ook enigszins. Maar het is ook een verantwoorde manier van omgaan met de invloeden die de volgende generatie zullen vormen.

Paula Kuitenbrouwer studeerde wijsbegeerte aan de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam. Ze is nu moeder en woonachtig in België.

Toch liever kinderopvang? Bereken hoeveel het u gaat kosten via nrcnext.nl/links