Onstuimige hellevaartsklanken bij Van Zweden

Robeco Zomerconcert Radio Fil. Orkest/Groot Omroepkoor o.l.v. Jaap van Zweden. Gehoord: 5/7 Concertgebouw, Amsterdam.

In het reguliere concertseizoen zijn ze een speerpunt, in de zomer een feit: laagdrempelige klassieke concerten vormen het handelsmerk van de Robeco Zomerconcerten. Met als gevolg dat ook in dit negentiende seizoen weer nieuwkomers paniekerig hun weg zoeken naar ‘zijbalkon Noord’, suppoosten in de pauze dwingend omleiden naar de buiten de loop liggende Spiegelzaal en dat dirigent Jaap van Zweden met een fris, onorthodox ‘Japie!’ werd begroet.

Jaap van Zweden is officieel niet een van de ‘zomercoryfeeën’ van dit jaar, maar met de ensembles van het Muziekcentrum brengt hij er als chef-dirigent deze en komende maand een recordaantal van zes verschillende concerten.

Voor Prokofjevs Cantate Alexander Njevski – gecomponeerd als score bij de film van Eisenstein – bundelden het Groot Omroepkoor en Radio Filharmonisch Orkest de krachten in een uitvoering waarin alle varianten van oorlogszucht, -tucht en -leed de ruimte kregen. Een gezellig, nostalgisch soort patriottisme rommelde en roffelde in het Lied van Njevski, een opruiende rekruteersfeer denderde in Sta op, mensen van Rusland, massazang, gromtuba’s en krijsviolen schetsten de Veldslag op het ijs. Prokofjev wist hoe je krijgslust moest aanwakkeren en Van Zweden speelde de effecten uit met generaalsgevoel voor verrassingsaanvallen, contrast en detail. Ontroerend was mezzosopraan Larissa Diadkova als zinnebeeldige oorlogsweduwe, al is haar vibrato op zeer Russische wijze in de breedte meegegroeid met de jaren.

Ook in Tsjaikovski’s Francesca da Rimini realiseerde het orkest onstuimige hellevaartsklanken, in contrast met de brozere klankwereld van Ravels Pianoconcert in G. Misschien was het ook daarom dat de intimiteit van dat concert zo opviel. Louis Lortie liet horen dat de jazzy virtuositeit van de hoekdelen hem goed afgaat, maar drukte vooral op de brede, tedere mijmeringen van het Adagio assai een persoonlijk stempel.