‘Je moet Duitsers op de juiste plek zien te raken’

De Nederlandse cabaretier Robert Kreis zingt in Duitsland al 25 jaar Duitse liedjes uit de jaren 20 en 30. Met succes. Aflevering in een serie over Nederlanders in Berlijn.

De Nederlander Robert Kreis bereidt een benefietvoorstelling in Berlijn voor. „De opbrengst is bestemd voor het onderhoud van de Gedächtniskirche”, zegt hij, alsof het de gewoonste zaak van de wereld is. „Ik sta daarvoor eind dit jaar met een speciale show in een theater aan de Kurfürstendamm.”

Robert Kreis is cabaretier, pianist en entertainer. Hij is in Duitsland bekender dan in Nederland en neemt in de Bondsrepubliek met een uniek repertoire een geheel eigen positie in. Kreis heeft het muzikale erfgoed uit de Weimarrepubliek weer tot leven gewekt. Hij brengt de liedjes en de levensstijl uit de jaren twintig en dertig in een wervelende eenmansshow op het podium.

De muziek is van Joodse entertainers uit die tijd. „Ze werden eerst vereerd en later vervolgd. Daarna zijn ze vergeten”, zegt Kreis. „Mij heeft die periode altijd gefascineerd. Het repertoire uit die jaren is een goudmijn die ik voor het publiek heb uitgegraven. Berlijn speelt er de hoofdrol in. Op die stad is m’n oeuvre gebaseerd.”

Kreis (59) is in Bandoeng, in Nederlands-Indië, geboren. Zijn vader was Oostenrijker, zijn moeder is Nederlands. Zijn jeugd bracht hij deels in Den Haag door. Omdat hij niet wist wat hij wilde worden, stuurde zijn moeder hem op zijn zestiende naar zee. Hij werd bellboy bij de HAL, de Holland Amerika Lijn. Dat was geen succes. Maar Kreis speelde piano en toen de vaste pianist aan boord uitviel, mocht hij hem vervangen. „Dat was een carrièresprong. Ik kreeg een eigen hut.” Hij heeft drie jaar varend piano gespeeld. „In die tijd is mijn passie voor het vooroorlogse cabaret en Berlijn ontstaan.”

Bij een talentenjacht begin jaren 70 kreeg Robert Kreis de Persprijs. Daarna volgde de Academie voor Podiumvorming en in 1973 deed hij première in het Speeldoostheater in Zaandam. Vooral zijn Berlijnse nummers werden gewaardeerd, waardoor de sprong naar Duitsland niet zo groot was. In het seizoen 1979/1980 had hij in München zijn eerste optreden in een grote show. „Mijn aandeel bestond uit liedjes en een conference over de Weimarrepubliek.”

Een criticus van de gerenommeerde Süddeutsche Zeitung besteedde precies vier regels aan Kreis’ act: „Opgelet. Er is een Hollander onder ons. Zijn naam – Robert Kreis. Nooit van gehoord, maar iedereen moet erheen.” Kreis zegt dat die korte kritiek beslissend voor zijn loopbaan in Duitsland is geweest. In ruim een kwart eeuw tijd heeft hij jaarlijks 175 tot 200 voorstellingen gegeven. Door de Duitsers is hij altijd met egards behandeld. Er is geen Duitse entertainer met een vergelijkbaar oeuvre. „Als je van de jaren 20 houdt, moet je bij mij zijn.”

Door hem zijn Joods-Duitse artiesten als Kurt Gerron, Max Ehrlich en Willy Rosen – alle drie in Auschwitz omgebracht – uit de vergetelheid gehaald. Hij zet hun repertoire om naar deze tijd. Het Duitse publiek is er enthousiast over: Kreis trekt meestal volle zalen, ook in Zwitserland en Oostenrijk.

Omdat in zijn shows veel gelachen wordt, rijst de vraag hoe het is gesteld met het Duitse gevoel voor humor. Kreis: „Hangt ervan af waar je bent. In Stuttgart moest ik heel erg m’n best doen om de mensen aan het lachen te krijgen. Ook in Berlijn moet ik er hard voor werken. Over het algemeen geldt dat je de Duitsers op de juiste plek moet zien te treffen. Dan raken ze bezield en kunnen ze echt lachen.”

Robert Kreis heeft jarenlang in Keulen gewoond, maar is onlangs naar de stad verhuisd die zo’n grote rol in zijn werk speelt: Berlijn. Hier wil hij een nieuwe levensfase gestalte geven, niet alleen met cabaret maar ook met film en televisie. En hij wil zich voor de stad inzetten. Zijn benefietoptreden voor een van de bekendste monumenten van Berlijn, de vervallen Gedächtniskirche, is daar een bewijs van.

Robert Kreis heeft op 19, 20, 21, 27, 28, 29 september optredens in het Urania Theater. Op 15 december is de benefietvoorstelling in de Komödie am Ku’damm, Berlijn.