Eerste echt geslaagde aanslag op Adolf Hitler

Nog geen tien minuten nadat het omstreden wassen beeld van Hitler in Berlijn voor het eerst werd tentoongesteld, volgde de onthoofding ervan door een bezoeker. De reacties op de daad lopen sterk uiteen.

„Nooit meer oorlog”, moet de 41-jarige Frank L. hebben geroepen, kort voordat hij zich op het wassen beeld van Adolf Hitler in de Berlijnse Madame Tussaud stortte en de dictator hardhandig het hoofd van z’n romp sloeg.

Berlijn beleefde een opwindende zaterdag. De eerste vestiging in Duitsland van het wassenbeeldenmuseum Madame Tussaud zou die dag officieel voor het publiek open gaan. Al enkele dagen lang werd schande gesproken van het feit dat Hitler er tentoon werd gesteld.

Om tien uur zaterdagochtend openden de deuren van het museum aan de centraal gelegen boulevard Unter den Linden. Uren eerder hadden de eerste nieuwsgierige bezoekers zich gemeld, aangetrokken door de publiciteit over de wassen Führer.

Frank L., een bejaardenverzorger uit de Berlijnse wijk Kreuzberg, behoorde tot de eersten die het museum betraden. Nog geen tien minuten na de opening wierp hij zich op Hitler. Waarna hij werd overmeesterd door twee bewakers. Eerst heette het dat de onthoofding van de dictator ingegeven zou zijn door „antifascistische motieven”. Later werd echter bekend dat het om een weddenschap ging.

In Berlijn heerst na deze eerste echt geslaagde aanslag op de Führer een ongemakkelijk leedvermaak. Het hoort niet, en toch is het goed. Hoe groot de schade is, kon men bij Madame Tussaud vanmorgen nog niet zeggen. Het beeld is inmiddels naar de hoofdvestiging in Londen gebracht, waar het wordt gerepareerd. Het is volgens de leiding van het wassenbeeldenmuseum de bedoeling dat Hitler daarna gewoon terugkeert naar Berlijn, waar hij opnieuw zal worden tentoongesteld.

Dader Frank L. omschreef zichzelf tegenover de politie als „nogal links, maar geen extremist”. Hij is urenlang verhoord, maar werd daarna vrijgelaten. L. wordt verdacht van beschadiging en het toebrengen van letsel bij een van de bewakers. Zijn vriendin zei gisteren tegen een Berlijnse zondagskrant: „Ik ben trots op wat hij heeft gedaan. Hij was woedend op die wassen Hitler”. De reacties van het publiek, vooral op het internet geuit, lopen uiteen. „Frank L. moet een onderscheiding krijgen voor heldhaftig gedrag”. En: „ Als de dader een boete krijgt, wil ik graag een bijdrage leveren”. Of deze: „Een Hitler zonder hoofd zegt meer”.

Dat Adolf Hitler (1889-1945) zomaar in de Berlijnse vestiging van het internationale wassenbeeldenmuseum te zien zou zijn – en ook nog zonder uitvoerige historische context – viel bij velen helemaal verkeerd.

„Ongevoelig en smakeloos” en de „normalisering van het kwaad”, zo luidden enkele van de vele reacties. Vooral het feit dat Hitler was opgesteld vlakbij het Holocaustmonument werd bekritiseerd.

De leiding van Madame Tussaud en de voorstanders wezen er echter op dat een wassenbeeldenmuseum in Duitsland met Angela Merkel en Otto von Bismarck maar zonder Adolf Hitler geen eerlijk beeld van de geschiedenis zou geven. Bovendien: in het Panoptikum in Hamburg, nabij de beroemde Reeperbahn, staat al bijna zestig jaar een Hitler in was – dus vanwaar al die opwinding?

Een rondleiding voor de pers, vorige week donderdag, toonde Hitler in zijn laatste dagen, eind april 1945. Hij zit in zijn werkkamer in de Führerbunker in Berlijn. Aan de wand hangt een kaart van Europa; op zijn werktafel liggen boeken. Hitler zit gebogen en somber voor zich uit te staren.

„We hebben Hitler als een gebroken, oude man tentoongesteld”, zei Susanne Keller, de directrice van Madame Tussaud, tijdens de rondleiding. Ze zei ook dat aanraken en foto’s maken van Hitler niet zou mogen, het laatste wegens mogelijk misbruik. Het wassen beeld van de beruchtste dictator ooit zou volgens haar goed worden bewaakt.

Voorzover bekend zijn er van de onthoofding van Hitler geen foto’s gemaakt. Fotograaf Tomas Lebie van Bild am Sonntag was weliswaar in Madame Tussaud op het moment suprême, maar slaagde er niet in de scène vast te leggen. Daarna werd hem het fotograferen door de bewakers onmogelijk gemaakt.

Praat mee over de onthoofding op nrc.nl/discussie