De grote verdwijntruc

CDA-kroonprins minister Eurlings (Verkeer) kon vorige week op het slotfeest van het parlementaire jaar in Nieuwspoort ontspannen een duet zingen met het nieuwe Kamerlid Sabine Uitslag (CDA): Beat it! van Michael Jackson. Het zomerreces voor de Tweede Kamer is aangebroken en het politieke landschap is voor de coalitie in gunstige zin veranderd.

De druk op het politieke midden, die de regeringspartijen maandenlang onder spanning zette, neemt af door twee ontwikkelingen op de flanken: het terugtreden van SP-leider Marijnissen en de ruzie bij Trots op NL van Verdonk. Dit wordt weerspiegeld door de omgekeerde trend in de peilingen: groei voor CDA en PvdA, verlies voor Verdonk en SP.

Bovendien is de coalitie erin geslaagd twee kwesties te beteugelen die een risico waren voor de interne eenheid. Een splijtend conflict tussen PvdA en ChristenUnie over de embryoselectie werd zo geschikt dat de PvdA haar zin kreeg zonder al te veel gezichtsverlies voor de ChristenUnie. Omdat het hier ging om een onverwachte prestigekwestie, was de dreiging van een kabinetscrisis korte tijd reëel.

Het andere probleem, de versoepeling van het ontslagrecht, was van een geheel andere orde. Hierbij gaat het om een fundamenteel verschil van mening tussen CDA en PvdA over de vraag hoe de arbeidsmarkt als motor van de economie goed in conditie kan blijven. De beide grote regeringspartijen waren er anderhalf jaar geleden niet uitgekomen bij de formatie van het kabinet. De kwestie werd uitgesteld door de Commissie-Bakker om advies te vragen. Die kwam met een listige oplossing: het probleem werd verbreed door de pensioengerechtigde leeftijd en de ontslaguitkeringen erbij te betrekken, en door de stelling dat alleen een „integrale aanpak” werkt. En, het allerbelangrijkste: de aanpak van het hele onderwerp werd in de tijd naar achteren geschoven tot 2016. Minister Donner (Sociale Zaken, CDA) sprak in dit verband tijdens een Kamerdebat in de laatste vergaderweek van een „paradigmawisseling”. Het debat wees evenwel uit dat de oppositie die verdwijntruc niet slikte. Sterker, er waren signalen dat de vrede tussen de regeringsfracties over dit onderwerp broos is.

Er is het afgelopen jaar niet zozeer sprake geweest van een paradigmawisseling als wel van een verschuiving van de focus van het politieke debat. De eenzijdige aandacht voor de integratiekwestie is verplaatst naar meer klassiek sociaal-economische vraagstukken.

Een illustratie daarvan is de recent opnieuw door PvdA-leider en vicepremier Bos naar voren gebrachte opvatting dat beide thema’s samenvallen: het integratievraagstuk ís de grote sociale kwestie van deze tijd. Daaruit volgt dat arbeid behalve de motor van de economie ook de beste manier is om integratie te bevorderen. Het is zo bezien niet goed te volgen waarom de PvdA er nu voor kiest om de koopkracht te beschermen door te pleiten voor uitstel van de aangekondigde btw-verhoging. Het zou voor deze partij logischer zijn om, zoals het CDA wil, de loonkosten te verlagen, zodat meer mensen aan het werk kunnen.