Steun van VS geen onverdeeld succes

Met miljardensteun van de VS wist Colombia de FARC te verzwakken. Maar de aanpak van de coke-export, waarvoor de Amerikaanse hulp óók bedoeld is, faalt.

De bevrijding, woensdag, van 15 FARC-gijzelaars, was volgens de Colombiaanse minister van Defensie „100 procent Colombiaans”. Toch hadden leger en inlichtingendiensten hun list waarschijnlijk niet kunnen uithalen, als ze sinds 2001 niet ruim 5 miljard dollar aan militaire hulp van Washington hadden gekregen. Mede dankzij die steun, in het kader van drugsbestrijdingsprogramma ‘Plan Colombia’, wist het leger de guerrilla zo te verzwakken, dat de actie kon slagen.

Ondanks dit laatste grote succes tegen de FARC, wordt het plan in de VS niet alleen positief ontvangen. Hoewel het president Clinton was die het plan in 2000 mede vormgaf, bleven vooral de Democraten de afgelopen jaren kritisch. Ze eisten herhaaldelijk dat Colombia de mensenrechten beter moest naleven, alvorens ze nieuwe steun wilden goedkeuren. Deels met datzelfde argument blokkeren ze in het Congres nu ook een vrijhandelsverdrag met Colombia: president Uribe moet eerst optreden tegen rechtse ex-paramilitairen die in 2005 ontwapenden, maar zich nu hergroeperen als criminelen.

De Republikeinen en de regering-Bush betogen daarentegen dat op een steeds linkser continent een rechtse bondgenoot als Uribe gekoesterd moet worden. De Republikeinse presidentskandidaat McCain was deze week in Colombia om dit te onderstrepen. Hij ziet in de bevrijdingsactie reden om „Colombia te blijven steunen”.

De Democratische bezwaren tegen een handelsverdrag noemt hij gelegenheidsargumenten waarmee zijn rivaal Obama de arbeidersstem poogt te winnen: in bij de verkiezingen cruciale staten als Ohio, Michigan en Pennsylvaniazijn veel banen naar het buitenland verdwenen, waardoor verzet tegen vrijhandel er nu populair is.

Tot een afgewogen beoordeling van het oorspronkelijke idee achter Plan Colombia komt het zodoende niet in de Amerikaanse politiek. En dat terwijl het verklaarde doel – de gewapende partijen in Colombia hun narcodollars afpakken en hiermee tegelijkertijd drugsgebruik in de VS terugdringen – in zes jaar niet is bereikt.

De FARC is weliswaar verjaagd uit de stad en langs de wegen, maar dit levert ook nieuwe problemen op. Strijders steken nu vaker de grens met Ecuador en Venezuela over om te schuilen of recupereren, wat spanningen veroorzaakt met die buurlanden. En omdat de FARC haar oorlogskas niet langer kan spekken met ontvoeringen en afpersing, heeft ze zich teruggetrokken in de cocaregio’s. De cocateelt neemt er niet af – en zou volgens de VN in 2007 zelfs zijn gestegen. De FARC verdient jaarlijks nog steeds circa 200 miljoen dollar met de export van cocaïne. Dat in de VS, waar 90 procent van de coke heengaat, de straatprijs, de kwaliteit en de consumptie van de drug niet afnemen, duidt er op dat de Amerikaanse markt door Plan Colombia niet is verstoord.